Kuruluşundan Günümüze Kadar Yeşilay Cemiyetinin Çıkardığı Dergiler Yeşilay Tarihinin Eşlikçileri: Yeşilay Dergileri

Hilaliahdar adıyla kurulan ve günümüzde Yeşilay olarak devam eden cemiyet, birçok dergi ve gazeteyi çıkartarak bu sahada da başarısını ispat etmiş bir sivil toplum kuruluşudur. 1920 yılının başlarından itibaren bağımlılıklara karşı insan ve toplum sağlığını koruma konusunda yaptığı çalışmalarla gerek tıp dünyasında gerekse basın dünyasında dikkatleri üzerine çekmiş, bu konuda yaptığı çalışmalar zamanın gazete ve dergilerinde hak ettiği yeri almıştır. Cemiyet aynı zamanda dergi çıkarmada da başarısını ortaya koymuştur.

Fakat daha sonraki yıllarda Cemiyetin çıkarmış olduğu dergi, mecmua ve gazete isimlerinin bir kısmı unutulmuş, bugün hafızalarda sadece Hilal-i Ahdar ve Yeşilay gibi dergilerinin adı kalmıştır. Hâlbuki Cemiyetin farklı tarihlerde farklı isimlerde aynı gayeye yönelik aşağı yukarı aynı kişilerin yazdığı birçok dergiyi çıkarma başarısını ve istikrarını sürdürdüğünü görmekteyiz. Bu başarıda Cemiyetin kuruluşundan 1945’e kadar başkanlık yapmış olan Mazhar Osman ve arkadaşlarının bir ekip olarak uzun yıllar çalışmalarını da unutmamak gerekir.

Kuruluşumuzun 106. yılını kutlayacağımız bu günlerde bu bilgiler Cemiyetimizin tarihini araştıracak olan kişiler için aynı zamanda birer belge ve bilgi değeri taşımaktadır.

Cemiyet kuruluşundan iki yıl sonra tarih sırasına göre aşağıdaki mecmua, gazete ve dergileri yayımlamaya başlamıştır.

DERGİLERİN TARİH SIRASINA GÖRE İSİMLERİ VE ÖZELLİKLERİ

1-SIHHİ SAHİFELER MECMUASI: Cemiyetin 1923-1924 yıllarında çıkardığı ilk mecmuadır. Aylık olarak yayımlanan mecmua Osmanlıca olarak 24 sayı çıkmıştır. Sağlıkla ilgili halka hitap eden “ilk Türkçe popüler tıp dergisi” olarak da anılmaktadır.

2-HİLAL-İ AHDAR SIHHİ VE İÇTİMAİ İÇKİ DÜŞMANI GAZETE: Cemiyet’in Sıhhi Sahifeler’in yayınına son verdikten sonra çıkardığı ikinci yayın organıdır. 2 Şubat 1925’te çıkmaya başlar, 42 sayı çıktıktan sonra 1928 yılında kapanır. Üç cilt ve Osmanlıca olarak yayımlanmıştır.

3-HİLALİ AHZAR: Cemiyet Hilal-i Ahdar Gazetesinin yayımına Haziran 1928’de son verince dört ay kadar bir ara verir. Arkasından Kasım 1928 yılında Hilali Ahzar mecmuasını çıkarır. Mecmua bu yıl dördüncü cilt ve iki sayı olarak çıkar. İlk sayısı Osmanlı Türkçesiyle, ikinci sayısı ise 1928 Aralıkta Latin alfabesiyle çıkmaya başlar. Burada Hilal-i Ahdar adı Hilal-i Ahzar şeklinde yazılmıştır. Bunun sebebi harf devriminden sonra Arap alfabesindeki dad harfinin zad şeklinde de okunabilmesinden kaynaklanmaktadır.

4-YEŞİL HİLAL MECMUASI: Cemiyet bu zamana kadar Hilal-i Ahdar olan ismini Aralık 1928’de yaptığı dokuzuncu kongresinde YEŞİL HİLAL olarak değiştirir. Mayıs 1929’da Cemiyet’le aynı adı taşıyan YEŞİL HİLAL mecmuası çıkartılır ve 4. cildin 3-4-5. sayılarını çıkarır. Temmuz 1929’da yayımına son verir.

5-SIHHİ SAHİFELER: Daha önce 1923-1924 yıllarında Arap harfleriyle basılan mecmua 1930 yılında Latin harfleriyle ve 12 sayı olarak tekrar çıkartılmıştır. Halka yönelik tıbbi, sosyal ve kültürel konuların anlatıldığı aylık bir mecmuadır.

6-İÇKİ DÜŞMANI GAZETE: 1933 Ocak ayında ilk sayısı çıkarılmıştır. “İçki düşmanlığı fikirlerinin yayılması, sağlık ve hayat bilgileri ile içtimai ve ilmi sahadaki yazılar sütunlarında bulunacaktır. Yeşil Hilal ve Türkiye İçki Aleyhtarı Gençler cemiyetinin fikirlerini neşreder.” Gazete 1936 yılında yayımına son verir.

7-YEŞİLAY Aylık Sosyal Sağlık ve Kültür Mecmuası: 1937 yılından itibaren yayımlanmaya başlamıştır. Bugün “YEŞİLAY Aylık Sağlık, Yaşam ve Kültür Dergisi” adıyla yayımını sürdürmektedir.