Web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanıyoruz.
Detaylı Bilgi
1081
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigara, Dünyanın Baş Belasına Dönüşmüş Durumda”

Yusuf DURAN

Tütün kontrol hareketinin kazandığı başarılar, tütün endüstrisinin hile dolu yöntemlerinde değişikliklere gitmesine neden oldu. Son yıllarda kullanımı artan elektronik sigaraların tütün karteli için bir cankurtaran işlevi gördüğünü belirten Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Recep Erol Sezer’e göre hedefte gençler var.

Tütün endüstrisi elektronik sigara ile neleri hedefliyor? Endüstri bu amaçla elektronik ve ısıtılmış sigaraları topluma dayatma noktasında neler yapıyor?

Kanaatimce, birkaç şirketten oluşan bir tütün karteline dönüşen tütün endüstrisi; elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri, nikotin poşetleri gibi yeni ürünlerle kazancını ve gücünü sürdürmenin ve gelecek asırlara taşımanın peşinde. Küresel sigara karteli, bu güce 1970’li yıllardan başlayarak tarihe geçebilecek akılalmaz hileleri de içeren strateji ve taktiklerle ulaştı. Tüm dünyada sigara salgınını büyüten bu aldatıcı hileler, Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığının bu şirketlere karşı açtığı davanın gerekçeli kararında belgeleri ile açıklanmıştır. Yargıç Gladys Kessler’in, yaklaşık bin 600 sayfalık gerekçeli kararına ilgili mahkemenin internet sitesinden ulaşılabilmektedir. Bu kararda belgelenen hilelerden birisi, zararı azaltılmış iddiasıyla piyasaya sürülen yeni ürünlerle ilgilidir. Tarihe “düşük nikotinli-düşük zifirli” sigaralar adıyla geçen ve hafif (light), çok hafif (ultralight) ve yumuşak (mild) gibi nitelemelerle piyasaya sürülen o dönemin yeni Amerikan harmanı sigaraları, endüstri tarafından zararı azaltılmış yeni ürünler olarak topluma duyurulmuş ve pazarlanmıştır. O dönemde ABD Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü bile bu sigaraları, bırakamayanlar için güvenli bir seçenek olarak kabul etmiştir.

Zaman, bu sigaraları içen kişilerin, içlerine çektikleri nikotini ve zifiri azaltmadıklarını, aksine sigarayı parmakları ve dudakları arasında tutma biçimlerini değiştirme ve daha derin ve daha sık çekme yollarıyla akciğer derinliklerine daha yüksek miktarda gönderdiklerini, bu sigaraları kullananlarda akciğer kanseri ve tıkayıcı akciğer hastalığı oranlarının yükseldiğini göstermiştir. Fakat bunun anlaşılması yaklaşık otuz yıl almıştır.

Tasarımında kullanılan teknoloji ve ayarlamalar sonucu, bu sigaralardan alınan nikotin ve zifir miktarı, dönemin ölçüm aracı olan makinelerle, bu makineler filtre deliklerini kapatmayacak şekilde dumanı çektikleri için, diğer sigaralara göre daima düşük çıkmıştır. Fakat insanlar bu sigaraları dudakları veya parmakları arasında uygun bir biçimde sıkıştırdıklarında, dolayısıyla filtrenin havalandırma deliklerini kısmen kapattıklarında, filtreleme işlevi önemli ölçüde devre dışı kalmıştır. Bu sigaraları kullananların, makine gibi sigara içmeyeceklerinin, dumandaki azalmış nikotini telafi edecek şekilde davranacaklarının endüstri çevrelerince başından beri bilindiği de anlaşılmıştır. Ayrıca, bu sigaralar, delikli filtre ve amonyak teknolojilerinin birlikte kullanımı nedeniyle, akciğer hücre zarından nikotini kana en hızlı geçirme özelliği olan sigaralar olmuşlardır. Bu özellik bağımlılık yapma gücünün en önemli belirleyicisidir. İzleyen dönemde bu sigaralar tütün pazarının ana ürünü haline gelecek, çocukların ve kadınların tütün salgına katılmasını kolaylaştıracaktır.

“ENDÜSTRİ, NİKOTİN BAĞIMLILIĞI SALGININI BÜYÜTMEYİ HEDEFLİYOR”

Şimdi tarih tekerrür ediyor. Düşük nikotinli, düşük zifirli sigaraların oynadığı rol bu kez elektronik sigaraya verilmiş. Kartel; kazanç ve gücünü sürdürmek üzere, öldürücülüğü netleşmiş sigaraları piyasadan çekmek yerine, bu kez elektronik sigara gibi yeni ürünleri, daha az zararlı algısıyla devreye sokuyor. Endüstri, tüm ülkelerde, bu yeni ürünleri, yanıltıcı reklam ve tanıtım çalışmalarıyla satmak istiyor, özellikle gençlere satmak istiyor. Kendisine uygun politikalar için lobicilik ve halkla ilişkiler çalışmaları yapıyor, Dünya Sağlık Örgütü’nün ve ülkelerin mevcut politikalarını umursamamayı seçebiliyor. Son on yılın deneyimleri, endüstrinin bu konuda gençleri yaygın bir şekilde etkileyebildiğini ve gençler arasında elektronik sigara kullanım oranlarını hızla yükseltebildiğini göstermiştir. Elektronik sigaraya başlayan gençlerin, çok yüksek oranda sigara kullanmaya da başladıkları anlaşılmıştır. Kanaatimce endüstri, Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ne ve tütünün zararlarını azaltmayı amaçlayan ulusal yasalara aldırmadan elektronik sigara ve diğer yeni ürünlerle nikotin bağımlılığı salgınını büyütmeyi ve bu şekilde kazanç ve gücünü artırmayı hedeflemektedir.

Endüstri, daha az zararlı algısı oluşturacak şekilde pazarladığı bağımlılık yapıcı özelliği artırılmış bu sigaralarla tüketicileri ve sağlık otoritelerini aldattığı gibi, klasik sigaralara ve onları üretmekte olan ulusal tütün tekellerine karşı da eşsiz bir avantaj ele geçirmiştir. Amerika ve İngiltere tandanslı üç dört sigara şirketinin yaptıkları ihracat bu sigaraların devreye girmesiyle birlikte neredeyse her yıl katlanarak önemli ölçüde artmıştır. Son 50 yılda tüm dünyada “Türk Tütün Tekeli” dâhil ulusal tütün tekellerinin birer birer yıkılmasında ve bugünkü kartelin oluşmasındaki önemli faktörlerden birisi de bu olmuştur. 1965 sonrası devreye giren “havalandırma delikli” ve/veya amonyak teknolojili bu hileli Amerikan harmanı sigaralar, Türk tütününün de bir ihracat ürünü olarak kaybedilmesine yol açmıştır.

Elektronik sigaraların bir anda yoğun bir şekilde gündeme gelmesinde dünya üzerinde yapılan sigara ve tütün karşıtı politikaların etkileri nelerdir? Tütün endüstrisi sigara piyasasını elektronik sigara ile canlı tutmaya mı çalışıyor?

Elektronik sigaranın yakın dönemde tüm ülkelerde eş zamanlı gündeme gelmesi kanaatimce birkaç faktörle ilgili. Bunlardan ilki, elektronik sigaraların bağımlılık oluşturma gücünün teknolojik oynamalarla en çok satan sigaraların bağımlılık yapma düzeyine yükseltilebilmiş olmasıdır. 2004 yılında ilk kez Çin’de dünya ticaret sahnesine çıkan elektronik sigaralar, 2007 yılında ulaştığı ABD’de yoğun ürün geliştirme çalışmalarına konu olmuş ve birçok açıdan değişime uğramıştır. ABD’de 2017 yılında bir elektronik sigara markası, satışa yeni sunulmuş olmasına rağmen elektronik sigara pazarının en çok satan markası olmasıyla dikkati çekmiştir. İzleyen yıl bu marka tüm elektronik sigara satışlarının yaklaşık dörtte üçü düzeyinde satmıştır. Bir grup bilim insanı (Duell AK, Pankow JF ve Peyton DH) yaptıkları araştırmayla bu hızlı yükselişin nedenini araştırmışlar ve bulmuşlardır. Bu elektronik sigaraların sıvılarında, diğer elektronik sigaralarda olmayan yeni bir maddenin, zayıf bir asit olan benzoik asit olduğunu göstermişlerdir. Benzoik asitli nikotin sıvısı ısıtıldığında buhardaki serbest nikotin oranı yüzde 10’a düşmektedir. Araştırmacılar, bu yüzde 10’luk serbest nikotin düzeyinin amonyak teknolojisinin uygulandığı en çok satan sigaraların dumanındaki serbest nikotin düzeyiyle aynı olduğunu bildirmişlerdir. Nikotinin akciğer derinliklerine rahat ulaşması ve kana hızla karışması yönünden bu düzeyin en uygun düzey olduğu da belirtilmiştir.

Nikotin ile oynama (manipülasyonu) niteliğindeki bu uygulama, daha sonra başka markalar tarafından da uygulanmaya başlanmış, 2019 yılında ABD’de lise öğrencilerinde son bir ayda elektronik sigara kullanım oranları yüzde 27,5 ile zirve yapmış ve yetişkinlerdeki sigara kullanımının 2,5 katına çıkmıştır. Bu artış elektronik sigara ile nikotin salgının nasıl büyüyebileceğini belgelemiştir. Bu büyüme dönemi, elektronik sigara yapan ve pazarlayan şirketlere açılan çok sayıda davaya tanık olmuş ve olmaktadır. Bireylerin ve eyaletlerin açtığı davaların bir kısmı tazminat ödeme anlaşmasıyla sonlanmıştır. Ürünüyle elektronik sigara salgınını hızla büyüten Juul Şirketi, 2022 yılında açılmış yaklaşık 10 bin davayı, 1.2 milyar dolar ödeyerek anlaşmayla sonlandırmıştır. Davayı açanlar elektronik sigara nedeniyle önemli hastalıklara yakalandıklarını ve zarar gördüklerini iddia eden kişilerdir. Bazı ABD eyaletleri de bu şirketi, gençleri hedefleyen yanlış iddialara dayalı pazarlama çalışmaları yapmakla suçlayan davalar açmışlardır. Nisan 2023’de bu şirket açılmış davaları anlaşarak kapatma amacıyla altı eyalete 462 milyon dolar ödemeyi taahhüt etmiştir. Elektronik sigara pazarlayan şirketlere karşı açılmış çok sayıda dava devam etmektedir.

Yeni kuşak elektronik sigaralar, bağımlılık yapıcı özelliği destekleyen (pekiştirici yani tekrar kullanımı teşvik edici) aromaları ve diğer katkı maddelerini de içermektedir. Isıtılmış tütün ürünleri ile tütün veya sentetik nikotini içeren pufbarlar da elektronik sigara çeşitleridir. Bu ürünler, benzoik asit-nikotin reaksiyonu sonucu nikotin tuzu oluştuğu için nikotin tuzu içeren elektronik sigaralar olarak da bilinmektedir. Bunların tamamı bağımlılık yapıcı özelliği keskinleştirilmiş ürünlerdir. Küresel sigara şirketleri hâlen elektronik sigara pazarının da ana aktörleridir.

KANUNA AYKIRI EYLEMLER

20. yüzyıl tütün kullanımı açısından bir sigara yüzyılıdır. Sigara bu dönemin ana tütün ürünü olurken nargile, puro, pipo, ağızda tutarak veya çiğneyerek kullanılan dumansız tütün ürünleri ve enfiye gibi tütün ürünleri ticari önemlerini kaybetmişlerdir. Son elli yılda yapılmış binlerce araştırma, sigaranın bağımlılık yapıcı özelliğini, hastalık ve ölüme yol açıcı etkilerini oldukça ayrıntılı olarak tanımlamıştır. Bu etkilerin anlaşılması, bu keşiflerin yapıldığı ülkelerden başlayarak tüm dünyayı içine alan ve merkezinde Dünya Sağlık Örgütü’nün olduğu bir tütün kontrol hareketini yaratmıştır. Bu dönemde henüz elektronik sigara yoktur ve ana ürün sigaradır. Yirminci yüzyılın son çeyreği, DSÖ merkezli ve dünya ölçekli bir tütün kontrol hareketiyle dünya, sigara ticaretini ele geçirmiş üç dört şirketin savaşına tanıklık etmiştir. ABD’de 1990’lı yıllarda, önce ABD eyalet başsavcılarının, daha sonra ABD Adalet Bakanlığının bu şirketlere karşı açtığı davalar, tütün savaşının en bilgi verici, endüstriyi ve onun ürünlerini anlamayı sağlayan cephesi olmuştur. ABD Adalet Bakanlığının açtığı davada Philip Morris ve diğer büyük tütün şirketleri hakkında Yasa dışı Yollarla Çıkar Sağlama Amaçlı Örgütlü Suçlar Kanunu’na aykırı davrandıkları hükmü verilmiştir. Dava 1999 yılında açılmış, 2006 yılında hüküm verilmiş, 2009 yılında temyiz mahkemesince onaylanmıştır. Yargıç Gladys Kessler’in kararında bu şirketlerin kanuna aykırı eylemleri aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

• Sigara içiminin zararlı etkileri konusunda toplumu yanıltma, gerçekleri çarpıtma ve zararları en az gösterme amaçlı iş birliği yaptıkları saptanmıştır. Nikotinin bağımlılık yapıcı etkilerini saklamışlar ve bunun ortaya çıkmaması için baskılama yapmışlardır.
• Düşük nikotinli düşük zifirli sigaraların yararları konusunda halkı aldatmışlardır.
• Endüstrinin finansal geleceğini korumak amacıyla bile bile gençlere yönelik, onları bu salgına katma amaçlı pazarlama çalışmaları yapmışlardır.
• Bu şirketlerin topluma yönelik ifadelerinde ikinci el tütün dumanın zararlı etkilerini inkâr ettikleri fakat iç yazışmalarında bu zararı kabul ettikleri saptanmıştır.
• Bu şirketlerin yargılamayla ilgili belgeleri yok ettikleri saptanmıştır.

“ELEKTRONİK SİGARANIN BAĞIMLILIK YAPICI ÖZELLİĞİ YÜKSEK”

Tütünün ve nikotinin bağımlılık yapıcı ve öldürücü etkilerini dünya ölçeğinde bitirme veya kontrol altına alma amaçlı, bağlayıcı bir kılavuz ve bir dayanak olan 2005 yılında yürürlüğe girmiş uluslararası Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi bu savaşın önemli bir kazanımıdır. ABD’de 51 eyalet savcısının tamamının açtığı davada eyaletlere 25 yılda yaklaşık 250 milyar dolar tazminat ödeme yükümlülüğü ortaya çıkan sigara şirketleri için elektronik sigara bir cankurtaran işlevi görmüştür. “İşte size zararı azaltılmış ürün”, “Sigarayı bırakmak isteyenler bununla bırakabilirler” gibi söylemlerle pazara sunulan bu ürünler şu anda dünyanın baş belasına dönüşmüş durumda ve hedefinde gençler var. Elektronik sigara hem nikotin kullanımına başlama hem de sürdürme aracı. Son on yıllık deneyim elektronik sigara kullananların yüksek oranda sigara kullanmaya başladıklarını ve ikili kullanımın yaygın olduğunu gösteriyor. Genel olarak bu ürünlerinin tamamı, nikotin tuzlarına, aromaya ve yüksek nikotin dozu ana özelliklerine sahip. Bu nedenle de bağımlılık yapıcı özelliği yüksek.

SOSYAL ÖĞRENMENİN ETKİSİ

İnsanlar neden elektronik sigara kullanıyor?

Hem sigara hem de elektronik sigaralar, sosyal öğrenmelerle başlanan ürünler. Başlamada kültürel yapı belirleyici oluyor. Sigara ve/ veya elektronik sigara içilen bir ortamda (kafede, restoranda, evde, arkadaş beraberliklerinde) bulunma, elektronik sigarayla ilgili özendirici duyumlar ve gözlemler; çocuklar ve gençler için özenme, denemeye heveslenme ve deneme nedeni oluyor. Elektronik sigara, yasa dışı ve internet merkezli reklam, tanıtım ve pazarlama çalışmalarıyla ve “sigara gibi ama daha az zararlı”, “sigarayı bırakmada yararlı” gibi yanlış algı kalıpları kullanılarak kültürel yapımıza enjekte edilmeye devam ediliyor. Sosyal medya bu amaçla yaygın ve etkili biçimde kullanılıyor. 

Elektronik sigara, aromatik nargile ve diğer yeni tütün ve nikotin ürünleri, aynı günümüz sigaraları gibi, bağımlılık yapıcı özelliği keskinleştirilmiş, içe kolayca çekilebilecek hâle getirilmiş ürünlerdir. Yatkınlığı olanlar için bunları denemek, tekrar kullanmak demektir. Tekrar denemelerle nikotin bağımlılığı hızla yeşermektedir. Bu açıdan sigara ve elektronik sigaranın bir farkı yoktur. Elektronik sigarayı veya sigarayı devamlı kullananlar, kullanmayı aksattıklarında beyinlerinde çok önemli bir maddenin (dopamin) yapımı azalıyor, stres hormonları ise artıyor. Bu durumda dikkat, öğrenme, huzur, isteklilik ve yaşam keyfi azalıyor. Sigara veya elektronik sigarayı içtiklerinde her şey düzeliyor. Bağımlılık da bu demek. Elektronik sigaraya da sigara gibi başlanıyor. “Nasılsa sigaraya göre daha az zararlı, ben de bunu denerim” gibi yanlış algı kalıpları, başlama ürünü olarak elektronik sigarayı öne çıkarıyor. Türkiye’de yasak olmasına rağmen ulaşılabilirliği başlanmasını kolaylaştırıyor.

“ELEKTRONİK SİGARA, SİGARAYI BIRAKMA ÇABALARINA ZARAR VERİYOR”

Elektronik sigaranın, sigarayı bırakmak için yeni teknolojik bir araç olarak pazarlanması hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Elektronik sigaranın, sigara bağımlılığını azaltma konusunda etkileri var mı?

Elektronik sigaranın, sigara bağımlılığını tedavi edebileceğini gösterebilmiş bir çalışma yoktur. Günümüzün elektronik sigaraları kanda hızlı ve yüksek nikotin artışları sağlamaları nedeniyle güçlü bağımlılık yapıcı maddelerdir; sigara ve tütün bağımlılığından kurtulmaya bir katkıları olamaz. Bunları kullanırken kişiler sigara içmeden durabilirler, çünkü gerekli nikotini elektronik sigaradan sağlarlar. Fakat çalışmalar, bu kişilerin büyük bir oranda ikili kullanıma geçtiklerini, hem sigara içen hem de elektronik sigara kullanan ya da sigara ile elektronik sigara arasında gidip gelen kişilere dönüştüğünü göstermektedir. Bu nedenle elektronik sigarayı bırakma çabalarına zarar veren bir nesne gibi algılamak gerekir. Çin’de 2004’te ticari hayata başlayan birinci kuşak elektronik sigaralar, sağladığı nikotin düzeyi düşük olan, nikotini ağız dokularından emilen, nikotin inhalerleri prensibine yakın ürünlerdi. Onlar için bırakmada yardımcı olabilme düşünülebilirdi. Fakat artık öyle bir elektronik sigara yok. Nikotin inhalerleri, şeklen sigaraya benzetilmiş bırakma ilacı veya ürünü olarak, nikotin bantları ve sakızları gibi eczanelerde satılıyor ve nikotin bantları düzeyinde etkili olduğunu biliyoruz.

Elektronik sigaraların zararları hakkında neler söylersiniz? Elektronik sigara normal sigaraya göre daha mı zararlı?

Elektronik sigara, nikotin bağımlılığı ve akciğerlere çekilerek kullanılma özellikleri yönünden sigarayla eş değerdir. Sigara kullanımının da habercisidir. Elektronik sigara dumanındaki madde sayısı, sigara dumanındaki madde sayısından az olabilir fakat birçok kimyasaldan oluşan çok zararlı kimyasal maddeleri akciğerlerin hava keseciklerine gönderen bir üründür. Sigaranın zararları, özellikle son 75 yılda yapılan neredeyse binlerce araştırmanın etkisiyle önemli ölçüde anlaşılmıştır. Elektronik sigara ise yeni bir ürün olduğu için sınırlı sayıda yapılmış çalışmalar üzerinden ve içerdiği maddeler dikkate alınarak bazı çıkarımlar yapılabiliyor. Bu kadarı bile tehlikeli bir ürün olduğunu açıkça gösteriyor. Elektronik sigaranın bazı kişilerde hatta çocuklarda ve gençlerde kısa sürede dahi zatürreye yol açabildiği bilindiği gibi, buharındaki maddelerin hücre DNA’sına zarar verici, kanser yapıcı ve iltihap oluşturucu özellikleri olduğu da bilinmektedir. Elektronik sigara sıvısı, buhar oluşturma aşamasında, ısıtıldığında, bu sıvıda yer alan nikotin, çözücü ve küçük parçalara ayırıcı maddeler (propilen glikol, gliserin) ve diğer katkı maddeleri etkileşime girmekte, bunun sonucunda akrolein, aset aldehid, formaldehid, asetol, methyl glyoxal ve glyoxal gibi zehirli maddeler oluşmaktadır. Bu maddeler iltihabi reaksiyona neden olan ve/veya kanser yapıcı maddeler olarak bilinmektedir. Elektronik sigara sıvısına katılan aromatik kimyasalların da önemli zararlara yol açabildiği gösterilmiştir.

Nikotin de bağımlılık yapıcı etkisi güçlü olan bir madde olduğu gibi gelişmekte olan çocuk ve genç beynine zarar veren, onu değiştiren bir maddedir. Nikotin, ergenlerin dikkat, öğrenme ve bağımlılık yatkınlığını kontrol eden beyin devrelerini bozar, kaygı ve depresyon bulgularını şiddetlendirir. Nikotinin bağımlılık yapıcı özelliğinin yanı sıra damar duvarına, damar duvarının en işlevsel ve endotel diye tanımlanan en iç tabakasına zarar verme özelliği de var. Nikotin, kalp ve damar hastalıklarının da önemli bir nedenidir. Nikotin, kanser yapıcı nitrozaminler denen maddeler grubunun da öncül maddesi, nikotin nitroz asitle birleşince kanser yapıcı nitrozaminler oluşuyor. Elektronik sigaralar da nikotini en bağımlılık yapıcı şekliyle ve yüksek yoğunlukta içeriyor. Nikotinin elektronik sigara dumanı veya buharından çevreye saçılması, bu ortamlarda nikotin birikmesine ve nikotinden kanser yapıcı nitrozaminlerin oluşmasına neden olur. Bu kanser yapıcı nitrozaminler başta çocuklar olmak üzere herkese zarar verir. Elektronik sigara dumanı, arsenik, krom, kurşun, nikel, kadmiyum gibi inorganik parçacıkları sigara dumanında bulunduğu düzeylerde olmak üzere içerir. Bu maddeler kanser yapabilen, böbrek, beyin ve diğer sinir hücrelerine zarar verebilen maddelerdir.

Elektronik sigaralarda kullanılan maddeler kontrol ediliyor mu?

Etkili bir kontrol mekanizması hiçbir yerde yok, fakat bu ürünlerle ilgili düzenleme yetkisi olan kurumlar mevcut. Bu amaçla çalışmalar sürüyor. Mevcut durum, bu kurumların şimdiye kadar yaptıklarının yetersizliğini açıkça gösteriyor. Türkiye, sınırlı sayıdaki ülke gibi elektronik sigaranın ithalini ve satışını yasaklayan ülkeler arasında; kanaatimce en uygun olan yaklaşım da bu. Güvenilir bir elektronik sigara üretmek mümkün değil, aynı güvenilir sigara üretmenin mümkün olmaması gibi.

BAŞLICA REKLAM VE TANITIM YERİ SOSYAL MEDYA

Sosyal medya elektronik sigara kullanımını nasıl etkiliyor?

Bu sorunun cevabı, çok yakında yayınlanmış ve kapsamlı bir araştırma ile verilmiş durumda. Bilinen bir tütün kontrol kuruluşunun (Campaign for Tobacco-free Kids) araştırmasında 2018-2023 döneminde küresel sigara şirketlerin tarafından dünya ölçekli satışa sunulmuş üç ürünün sosyal medyadaki (Instagram, Facebook, Twitter ve Tiktok) tanıtım ve reklamları incelenmiş. Veri toplamada, otomatik dinleme sistemleri de otomatik olmayan elle ulaşma da kullanılmış. Araştırma sonuçlarına göre, tanıtım, teşvik ve reklam çalışmalarında farklı sektörlerden (müzik, spor, sanat, moda gibi) seçilmiş çok izlenen sosyal medya fenomenleri görevlendirilmiş. Alt kültürler dikkate alınmış; kültür, spor, sanat olayları reklam ve tanıtımlarda yaygın olarak kullanılmış, promosyon amaçlı ödüllü yarışmalar düzenlenmiş. İncelemeye konu olan iki küresel şirketin reklam ve tanıtım ve pazarlama yapan 45 ülkeden 56 sosyal medya hesabı (@IQOS_it (IQOS Italy, 67k followers), @Velo_Pakistan (50k followers), ve @Vuse.Indonesia (62k followers) gibi) saptanmış. Araştırma döneminde (beş yılda) bu üç ürünle ilgili reklam ve tanıtım içeriklerine veya görüntülerine dünyanın her yerinden, altmıştan fazla ülkeden toplam 3.4 milyar kez ulaşılmış. Ulaşan kişi sayısı 385 milyon olup bunun 150 milyonu 25 yaş altında, 16 milyonu 18 yaşın altındadır. Her üç ürüne de benzer düzeyde ulaşılmıştır. Küresel sigara şirketlerinin bu faaliyeti, araştırma raporunda saldırganca olarak tanımlanmıştır. Özetle, gençler elektronik sigarayla, hoşlandıkları elektronik ortamda ve sıklıkla karşılaşmaktadır. Bu da sosyal öğrenmenin elektronik tipidir.

ENDÜSTRİ POLİTİKALARI SİGARAYI TEŞVİK EDİYOR

Gençler arasında elektronik sigara kullanımı neden artıyor? Çocuk ve gençleri bu zararlı üründen korumak için neler yapılmalı?

Kanaatimce burada iki konu var. Biri planlı reklam ve tanıtım çalışmaları ve yasa dışı pazarlama çalışmaları ve şirketler bunun için seferber olmuşlar, harcamaktan kaçınmıyorlar. Diğeri ise, mükemmel yasal düzenlemelerimize rağmen sigara salgınının geriletilememiş olması. Burada da endüstrinin tütün kontrol çalışmalarını bozucu etkisi öne çıkıyor. Üniversite kampüslerinde, AVM’lerde ve her yerdeki kafe, nargile kafe, restoran ve otellerde yarı açık yarı kapalı bölmeler, yasanın yasaklamalarına rağmen endüstri planları ve çabaları ile içenlerin ve içmeyenlerin birlikte kullandıkları alanlar olarak ortaya çıkmıştır. Adı, endüstri planlarında uyum-ayarlama (accomodation) veya seçimin inceliği (courtesy of choice) olarak geçen bir endüstri stratejisinin kurbanı durumundayız. Bu şekilde geleceğimiz, pasif etkilenim yoluyla ve en güzel alanların sigaralı beraberliklerle donatılmasının gençlerin algı kalıplarını ve seçimlerini olumsuz etkilemesi yoluyla önemli bir tehdit altındadır. Bu durum, dünya ölçekli olarak planlı ve sistematik çabalarla uygulanan bir endüstri politikasıdır. Gençler buralarda kullanmaya hevesleniyorlar, buralar sigaranın ve pasif duman etkileniminin kanıksandığı bir kültür yaratıyor. Bu şekilde sigara normal bir davranış olarak tüm zararları bilinmesine rağmen saltanatını sürdürüyor. Türkiye hâlen dünyada sigara içme oranları en yüksek olan ülkeler arasında. Akciğer kanseri ve diğer kanserler, kalp ve beyin krizleri yağmur gibi yağıyor. Yasaya aykırı bu durumu önlemek mecburiyetindeyiz. Sigaranın yaygın olduğu toplumlar, elektronik sigaranın en kolay yeşereceği yerlerdir. Yoksa gençlerimizi nikotin bağımlılığına ve bu şirketlerin çıkarlarına mahkûm etmeye devam ederiz. Sigara salgınını geriletmek ve elektronik sigaranın yeşermesini durdurmak için yasal alt yapı yönünden Türkiye şanslı durumdadır. Kapsamlı bir tütün kontrol yasasına sahiptir. Türkiye’de elektronik sigara, önce T.C. Sağlık Bakanlığı kararıyla sonra Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yasa dışı, ticareti yasak olan bir ürün olarak ilan edilmiştir. Problem, yasaların yaptırımlarla uygulanmasındaki yetersizliklerdir. Bu yetersizliği aşmak ve endüstriyi geriletmek mecburiyeti vardır. Bu başarılamazsa çocuklarının zarar görmesine bile bile katlanan bir toplum olarak kalırız. Görev herkesindir.

TÜRKİYE’DEKİ KULLANIM ORANLARI

Dünyada gençler arasında elektronik sigara salgını yaşanırken Türkiye’deki durum nedir?

Bu konuda veriler sınırlıdır, Addicta dergisinde 2023 yılı Eylül ayında yayınlanmış, kapsamlı ve temsil gücü yüksek bir çalışmada (Mutlu A. ve arkadaşlarının çalışmasında) Eskişehir’de üniversite öğrencilerinde elektronik sigara kullanım oranı yüzde 2,1 olarak bildirilmiştir. Bu çalışmada en çok bildirilen kullanma nedenleri de bırakmaya yardımcı olduğunun düşünülmesi ve daha az zararlı bulunması olmuştur. Aynı nedenler 2019 yılında yayınlanan ve Göney G. ve arkadaşları tarafından elektronik sigara kullanıcıları üzerinde yapılan bir araştırmada da bulunmuştur. Daha önceki dönemde üniversite öğrencilerinde yapılmış iki çalışma ise hâlen elektronik sigara kullanma oranlarını yaklaşık yüzde 3 olarak bildirilmiştir. Elektronik sigara konusunda baştan beri duyarlı olmamış ülkelerde, örneğin ABD, Yeni Zelanda, İtalya ve Polonya’da üniversite öncesi öğrencilerde yüzde 20-30’luk kullanım oranlarına ulaşılmıştır. Özetle gençlerin yasa dışı ulaşabilme imkânlarının varlığına rağmen elektronik sigara Türkiye’de hâlâ yeşerememiştir. Araştırmalarla sorunun boyutunun daha iyi saptanması ve izlenmesine ihtiyaç vardır.

Elektronik sigaraya karşı sivil toplum ve hükûmetler düzeyinde ne tür tedbirler alınıyor?

Türkiye’deki elektronik sigarayı ticari ürün olarak dışlayan politika doğrudur ve sürdürülmelidir. Yasa dışı elektronik sigara satışları önlemek ve hangi mecrada yapılırsa yapılsın elektronik sigara reklam ve tanıtımı geriletmek, bunun için ulusal ve uluslararası boyutta önlemler almak önemli ihtiyaçlardır. Tütün kontrol çalışmalarını güçlendirerek sürdürmek ve elektronik sigara ve tütün ürünleri salgınının büyümesine fırsat tanımamak, kanaatimce tüm hükûmetlerin görevi olmalıdır.

Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara Gerçeği! Çocuklar ve Gençler Yalanlarla Kandırılıyor

1081Şubat2024
Alkol Bağımlılığı

“Çocukların ve Gençlerin Elektronik Sigaraya Erişimleri Hızlı Bir Şekilde Engellenmeli”

1081Şubat2024
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigara, Dünyanın Baş Belasına Dönüşmüş Durumda”

1081Şubat2024
Tütün Bağımlılığı

“Çok Uluslu Tütün Şirketleri, Nikotin Bağımlısı Bir Nesil Oluşturmak İstiyor”

1081Şubat2024
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigaralar Mutlak Zararlı ve Bağımlılık Yapıcıdır”

1081Şubat2024
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigaraya Erişim Bu Kadar Kolay Olmamalı”

1081Şubat2024
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığı Bireyi ve Toplumu Tehdit Ediyor

1080Ocak2024
Alkol Bağımlılığı

Alkolün Güvenli İçilebilecek Bir Miktarı Yoktur

1080Ocak2024
Alkol Bağımlılığı

Sosyal Hizmet, Tedavinin En Önemli Yapı Taşlarından Bir Tanesi

1080Ocak2024
Bağımlılık

Kadınlar Bağımlılık Sürecinde Yalnız Kalıyor

1080Ocak2024
Alkol Bağımlılığı

Alkolle Mücadelenin Yolu; Vergilendirme, Erişim Kısıtlamaları ve Pazarlama Yasaklarıdır

1080Ocak2024
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığına Uluslararası Yaklaşımlar

1080Ocak2024
Yaşam

Savaş, Halk Sağlığını Onarılamaz Biçimde Etkiliyor

1079Aralık2023
Yaşam

“Medyada Yaratılan Algı; Haklıyı Haksız, Doğruyu Yanlış, Güzeli Çirkin Olarak Konumlandırabiliyor”

1079Aralık2023
Yaşam

“Savaşlar, Savaşanları Olduğu Gibi Savaşmayanları Da Olumsuz Etkiler”

1079Aralık2023
Yaşam

“Artık Savaşlar Sadece Sahada Değil, Dijital Dünyada Da Gerçekleşiyor”

1079Aralık2023
Yaşam

“Çocuklardaki ‘Güvenli Dünya’ Algısı Zarar Gördü”

1079Aralık2023
Yaşam

Toplumsal Kaygı Bozuklukları Bağımlılıklara Neden Olabilir Mi?

1079Aralık2023
Bağımlılık

Bağımlılık Herkesi Etkileyen Genel Bir Sorundur

1078Kasım2023
Bağımlılık

Kadınlar Bağımlılıkta Da Ayrımcılıkla Karşı Karşıya Kalıyor

1078Kasım2023
Bağımlılık

Bağımlılığın Ve Şiddetin Doğasında Ortak Ve İç İçe Faktörler Vardır

1078Kasım2023
Bağımlılık

“Anne Veya Eşin Bağımlılık Sorunu Olan Bireye Yönelik Tutum Ve Davranışları Tedavinin Seyrini Etkiliyor”

1078Kasım2023
Yaşam

Kadına Yönelik Şiddete Karşı: 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü

1078Kasım2023
Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı Nesiller İçin Sağlıklı Gebelik

1078Kasım2023
Yaşam

Yeşilay Kadınları Güçlenerek Büyüyor

1078Kasım2023
Yaşam

Dijital Çağda En Kırılgan Grup Çocuklar Ve Gençler

1077Ekim2023
Teknoloji Bağımlılığı

“Dijital Bağımsızlık En Önemli Gündemimiz Olmalı”

1077Ekim2023
Teknoloji Bağımlılığı

“Sağlıklı Teknoloji Kullanımında Teknoloji Amaç Değil, Araçtır”

1077Ekim2023
Teknoloji Bağımlılığı

Çocuklarda Ekran Bağımlılığı

1077Ekim2023
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Bağımlılıktan Uzak, Hayata Yakın Olun!

1077Ekim2023
Yaşam

“Notların Telafisi Vardır, Ancak Zedelenen Öz Güvenin Telafisi Meşakkatlidir”

1076Eylül2023
Eğitim

“Başarının Sırrı Çocuğu Tanımaktan Geçiyor”

1076Eylül2023
Eğitim

Ziller Minikler İçin Çalıyor… Okula Uyum Süreci İçin Öneriler

1076Eylül2023
Eğitim

Çocuğun Okul Başarısını Artırmanın 15 Etkili Yolu

1076Eylül2023
Eğitim

Çocuğunuza Zaman Yönetimini Nasıl Öğretebilirsiniz?

1076Eylül2023
Yaşam

“Günümüzde Ruh Sağlığını Korumak Daha Zor Ve Daha Önemli Hale Geldi”

1075Ağustos2023
Bağımlılık

Bağımlılık Ve Ruh Sağlığı İlişkisi Karşılıklıdır

1075Ağustos2023
Yaşam

“Çocuk Olumsuz Duyguları Makul Düzeyde Deneyimlemeli”

1075Ağustos2023
Bağımlılık

Bağımlı Bireylere Doğru Yaklaşım Nasıl Olmalı?

1075Ağustos2023
Yaşam

Koruyucu Ruh Sağlığıyla Tanışın

1075Ağustos2023
Tütün Bağımlılığı

“Tütün Kontrolü Toplumsal Gündemin Ana Konusu Yapılmalı”

1074Temmuz2023
Tütün Bağımlılığı

“Asıl Mücadele Tütün Endüstrisi İle Mücadeledir”

1074Temmuz2023
Tütün Bağımlılığı

“Zararsız Tütün Olması Mümkün Değildir”

1074Temmuz2023
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigaraların Ülkeler Tarafından Teşvik Edilmesi Sorumsuzluk Örneğidir”

1074Temmuz2023
Tütün Bağımlılığı

“Tütün Şirketleri, İnsanların Sigara İçmek İstemeyecekleri Bir Günün Geleceğini Biliyor”

1074Temmuz2023
Yaşam

“Sağlıklı Etkileşim Ancak Empati İle Olur”

1073Haziran2023
Yaşam

“Empati Gelişimi Bebeklikte Başlar”

1073Haziran2023
Yaşam

“Empati Bir Duygudaşlık Göstergesidir”

1073Haziran2023

Toplumsal Duyarlılığın Vücut Bulmuş Hâli: Gönüllülük

1073Haziran2023
Yaşam

Yeşilay, TİSK Ve TÜMOSAN Depremzede Çocuklar İçin Güçlerini Birleştirdi

1073Haziran2023
Yaşam

Dayanışma Ruhu Kültürel Kodlarımızda Var

1072Mayıs2023
Yaşam

“İyi İletişim Ve Doğru Bilgi Kaygıyı Azaltır”

1072Mayıs2023
Yaşam

Afetlere Dirençli Şehirler Nasıl İnşa Edilmeli?

1072Mayıs2023
Yaşam

Sıfır Maliyetle Kentsel Dönüşüm Mümkün

1072Mayıs2023
Yaşam

“Bugünün Gençleri Üst Kuşaklardan Çok Daha İyiliksever Ve Dayanışmacı”

1072Mayıs2023
Yaşam

Millî Birlik Ve Beraberlik Kodlarımızda Var: Millî Mücadele’den Kahramanmaraş Depremine Toplumsal Kenetlenme

1072Mayıs2023
Yaşam

“Bir An Önce Normalleşmeliyiz”

1071Nisan2023
Yaşam

Dijital Medya Çocuğu Sosyal Hayattan Koparıyor

1071Nisan2023
Yaşam

“Hey Çocuk! Bırak Tabletini Sakince Kitabın Kapağını Aç! Kalbini Aç…”

1071Nisan2023
Yaşam

Mutlu Bir Çocukluk İçin Projeden Çok Daha Fazlası Gerekiyor

1071Nisan2023
Yaşam

Çocuk Gülerse Dünya Güler

1071Nisan2023
Yaşam

Hilal-i Ahdar’dan Yeşilay’a

1070Mart2023
Yaşam

Sivil Toplum Kuruluşları Ve Gönüllülüğün Gücü

1070Mart2023
Yaşam

STK’lar Tek Yürek Oldu: Yüzyılın Felaketi Sonrası Gönüllü Dayanışması

1070Mart2023
Bağımlılık

Bağımlılıklarla Karşı Gönüllü Mücadele

1070Mart2023
Yaşam

Çocuklar İçin Gönüllülük Neden Gerekli?

1070Mart2023
Yaşam

“Tedavi Edilmeyen Kaygı Bozuklukları Kronikleşme Eğilimindedir”

1069Şubat2023
Yaşam

İklim Değişikliğinin Ortaya Çıkardığı Kaygı Hâli: Eko-Anksiyete

1069Şubat2023
Yaşam

Yeni Krizlerin Getirdiği Belirsizlikler Küresel Kaygıyı Körüklüyor

1069Şubat2023
Bağımlılık

“Kaygılar Bağımlılığı Tetikleyebildiği Gibi Bağımlılıklar Da Kaygıyı Besleyebilir”

1069Şubat2023
Yaşam

“Çocukları Kaygıları Nedeniyle Utandırmayalım, Usandırmayalım, Cezalandırmayalım”

1069Şubat2023
Yaşam

Sosyal Medya Kullanımı Kaygıları Tetikliyor

1069Şubat2023
Tütün Bağımlılığı

Sigara İle Mücadelede En İyi Politika, Çocuk Ve Gençleri Tütünsüz Ortamda Büyütmektir

1068Ocak2023
Tütün Bağımlılığı

YEDAM’ın Kişiye Özel Programlarıyla Sigaraya “Dur” Deyin

1068Ocak2023
Tütün Bağımlılığı

Örnek Vakalarla Tütün Bağımlılığı Tedavisi

1068Ocak2023
Tütün Bağımlılığı

Tütün Bağımlılığı Vücudumuza Neler Yapıyor?

1068Ocak2023
Tütün Bağımlılığı

Sigarayı Bıraktığınızda Vücudunuzda Neler Oluyor?

1068Ocak2023
Alkol Bağımlılığı

Dünyada Alkol Kullanımı Ve Önleyici Politikalar

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığını Önlemeye Dair Yasal Düzenlemeler

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Alkolün Bir Diğer Karanlık Yüzü: Şiddet Ve Alkol İlişkisi

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Ebeveynler Alkol Kullanan Gence Nasıl Yaklaşmalı?

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Sevdiklerimizi Alkol Bağımlılığından Nasıl Koruruz?

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Alkolsüz Hayat Neler Kazandırıyor

1067Aralık2022
Alkol Bağımlılığı

Alkol Vücuda Neler Yapıyor?

1067Aralık2022
Teknoloji Bağımlılığı

“İletişim Yoluyla Kendimizi Var Ediyoruz”

1066Kasım2022
Bağımlılık

“Bireyi Bağımlılığa Götüren Duygusal Yalnızlıktır”

1066Kasım2022
Yaşam

“İnsan İnsana Şifadır, Umuttur, Yoldur”

1066Kasım2022
Bağımlılık

Güvene Dayalı İletişim Bağımlılıklardan Koruyor

1066Kasım2022
Yaşam

Sanal İletişim Gerçek İletişimin Yerini Tutar Mı?

1066Kasım2022
Teknoloji Bağımlılığı

“Dijital Oyun Bağımlılığı Ciddi Bir Sorun”

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

“Teknolojiyi Doğru Kullanmayı Öğrenmeliyiz”

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Dünyada Eğitim Şart

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Dünyada Bizi Neler Bekliyor?

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

Sanal Ortam Güvenliğinin Teminatı: Siberay

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

Rakamlarla Dijital Dünya

1065Ekim2022
Teknoloji Bağımlılığı

TÜİK Araştırma Sonuçlarına Göre Türkiye Dijitalleşiyor

1065Ekim2022
Yaşam

“Proje Çocuklar Kuklaya Dönüşüyor”

1064Eylül2022
Yaşam

“Mutlu Bir Aile İçin Her Şey Mükemmel Olmak Zorunda Değil”

1064Eylül2022
Yaşam

Değerler Eğitimi Bu Dünyanın Bir İhtiyacı

1064Eylül2022
Bağımlılık

TBM İle Her Yıl Milyonlarca Kişiye Ulaşıyoruz

1064Eylül2022
Bağımlılık

Yaşam Becerileri Bağımlılıklardan Koruyor

1064Eylül2022
Yaşam

Okul Heyecanı Başlıyor

1064Eylül2022
Yaşam

“Tüketerek Mutlu Olma Çabası Büyük Bir Yanılgı”

1063Ağustos2022
Yaşam

“İnsanın Manevi Alanı Boşluk Kabul Etmez”

1063Ağustos2022
Yaşam

Mutluluk Beyinde Başlar

1063Ağustos2022
Yaşam

Toplumsal Mutluluğun Şifreleri

1063Ağustos2022
Yaşam

Sağlıklı Tabaklar, Mutlu Yüzler

1063Ağustos2022
Yaşam

Mutluluğa Götüren 7 Adım

1063Ağustos2022
Yaşam

Az Çoktur!

1062Temmuz2022
Yaşam

“Sadeleştikçe Zihin Sağlığımızı Korumamız Da Kolaylaşır”

1062Temmuz2022
Yaşam

Atıksız Bir Mutfak Mümkün

1062Temmuz2022
Yaşam

Biraz Yavaşlamaya Ne Dersiniz?

1062Temmuz2022
Yaşam

Sade Ve Özgür Bir Yaşamın Yolu: “Küçük Ev” Akımı

1062Temmuz2022
Yaşam

Daha Huzurlu Bir Hayat İçin Sadeleş!

1062Temmuz2022
Yaşam

Atık Kağıtları Sanat Eserine Dönüştürüyor

1062Temmuz2022
Sağlıklı Yaşam

Pedallar Sağlıklı Yaşam İçin Çevrildi

1061Haziran2022
Bağımlılık

Yeşilay’dan “Bağımsız Gençlik” Manifestosu

1061Haziran2022
Bağımlılık

YEDAM Sempozyumu'ndan Bağımlılıklara Bilimsel Bakış

1061Haziran2022
Bağımlılık

Sağlıksız Aile Tutumları Bağımlılık İçin Risk Faktörü

1060Mayıs2022
Bağımlılık

Bağımlı Profilleri Nasıl Şekilleniyor?

1060Mayıs2022
Bağımlılık

Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor

1060Mayıs2022
Bağımlılık

“Hayır” Diyebilen Bir Çocuk Yetiştirmek

1060Mayıs2022
Teknoloji Bağımlılığı

Ailenin Dijitalleşme ile İmtihanı

1060Mayıs2022
Bağımlılık

Bağımlılık Aileden Etkilenen ve Aileyi Etkileyen Bir Hastalıktır

1060Mayıs2022
Tütün Bağımlılığı

Elektronik sigara nikotin pandemisini gelecek nesillere taşıyor

1059Nisan2022
Tütün Bağımlılığı

Tütünle Mücadelenin Bir Ayağı da E-Sigara ile Mücadele Olmalı

1059Nisan2022
Tütün Bağımlılığı

Dünya Elektronik Sigara ile Nasıl Mücadele Ediyor?

1059Nisan2022
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara En Az Sigara Kadar Zararlı

1059Nisan2022
Yaşam

“Dünya Şiddetli Bir Merhametsizlik Hastalığına Tutulmuş Vaziyette”

1058Mart2022
Yaşam

Tarih Boyunca Vardı Ve Hep Var Olacak: Sivil Toplum Kavramı Ve STK’lar

1058Mart2022
Yaşam

Yeşilay’a Gönülden Bağlı Olanlar

1058Mart2022
Yaşam

Merhamet Ve İyiliğin Gücü: Gönüllülük

1058Mart2022
Yaşam

Gönüllülük Çalışmaları Dersiyle Teori Ve Pratik Bir Arada

1058Mart2022
Tütün Bağımlılığı

Vazgeçilen her sigara sağlıklı bir hayatın kapısını aralar”

1057Şubat2022
Tütün Bağımlılığı

Çocuklarımızı sigaradan nasıl koruruz?

1057Şubat2022
Tütün Bağımlılığı

Sigara stresi azaltmaz, sigarasızlık stres oluşturur

1057Şubat2022
Tütün Bağımlılığı

Şimdi tam zamanı!

1057Şubat2022
Tütün Bağımlılığı

“Bırakabilirsin” mobil uygulamasıyla sigaradan kurtulun!

1057Şubat2022
Teknoloji Bağımlılığı

Fizikselden Sanala Yeni Bir Şiddet Türü: Siber Zorbalık

1056Ocak2022
Teknoloji Bağımlılığı

Ergenler Sosyal Medya Bağımlılığında Risk Grubunda

1056Ocak2022
Teknoloji Bağımlılığı

Geleneksel Değerler Çocukları Koruyor

1056Ocak2022
Teknoloji Bağımlılığı

Sosyal Medyada Dayatılan Güzellik Büyük Bir Yanılgı

1056Ocak2022
Kumar Bağımlılığı

Çocuklarınız İçin Ulaşılabilir Ebeveynler Olun

1055Aralık2021
Kumar Bağımlılığı

Pandemi Sonrasında Toplumları Bekleyen Tehlike: Çevrim İçi Kumar Bağımlılığı

1055Aralık2021
Kumar Bağımlılığı

Aileler Tedavi Sürecine Aktif Olarak Dahil Olmalı

1055Aralık2021
Alkol Bağımlılığı

Alkol Kontrol Politikaları Toplumları Koruyor

1054Kasım2021
Alkol Bağımlılığı

“Alkol Bağımlısı Kişilerin Çocuklarının Ruh Sağlığını Yakından Takip Edilmeli”

1054Kasım2021
Alkol Bağımlılığı

Alkol Aile İçi Şiddette Risk Faktörü

1054Kasım2021
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığını Anlamaya Yönelik Faaliyetler

1054Kasım2021
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağırsak Sağlığını Bozuyor

1054Kasım2021
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığıyla Asırlık Mücadele: YEŞİLAY

1054Kasım2021
Kumar Bağımlılığı

“Gençliğin En Büyük Sorunu Büyüyememek”

1053Ekim2021
Yaşam

İyi Arkadaş Çevresi Bağımlılıklardan Uzak Tutar

1053Ekim2021
Yaşam

Davranışsal Bağımlılıklar En Çok Genç ve Ergenleri Etkiliyor

1053Ekim2021
Madde Bağımlılığı

Çocuğum Madde Kullanıyor mu?

1053Ekim2021
Yaşam

Gençlerin Gözünden Bağımlılıklar

1053Ekim2021
Yaşam

Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek Yetenek Yarışması, Edebiyat ve Sanatla Farkındalık Oluşturuyor

1053Ekim2021
Sağlıklı Yaşam

Antikten Moderne 28 Asırlık Yolculuk

1052Eylül2021
Sağlıklı Yaşam

Türkiye’nin En Başarılı Olimpiyat Tecrübesi TOKYO 2020’nin Ardından

1052Eylül2021
Sağlıklı Yaşam

Yaşam Becerileri Bireyi ve Toplumu Korur

1051Ağustos2021
Sağlıklı Yaşam

Stresle Mücadelede Yaşam Becerileri Faktörü

1051Ağustos2021
Sağlıklı Yaşam

Aileyle Sağlıklı İletişim Sağlıklı Kararları Doğurur

1051Ağustos2021
Sağlıklı Yaşam

“Hobiler Bizi Ruhsal Olarak Geliştirir”

1051Ağustos2021
Sağlıklı Yaşam

Hangi Yaşta Hangi Sporu Yapmalı?

1051Ağustos2021
Yaşam

“Sanat ve Kitap Bağımlısıyım”

1051Ağustos2021
Teknoloji Bağımlılığı

YEDAM'dan İnternet Bağımlılığına Özgün Çözümler

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

Pandemi Sarmalında Oyun Oynama Bozukluğu

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

“Ebeveynler Doğru Rol Model Olmalı”

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Oynama Bozukluğunun Tedavisinde Yasaklar Çözüm Değil

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

“Ulusal Kampanyalar Farkındalık Oluşturuyor”

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

Teknoloji Sizi Değil, Siz Onu Kontrol Edin!

1050Temmuz2021
Teknoloji Bağımlılığı

Teknoloji Bağımlılığı Hasta Ediyor

1050Temmuz2021
Sağlıklı Yaşam

Artan Obezite, TBMM’nin de Gündeminde

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

Türkiye’nin Obeziteyle Mücadelesi

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

Obezite, 21’inci Yüzyılın En Önemli Sağlık Sorunudur

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

Evde Kalmak Virüsten Korudu, Obeziteyi Artırdı

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

“Pandemi Döneminde Yeme Bozuklukları Arttı”

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

“Besin Örüntüsü Dengeli Olmalı”

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

Evde Hareketsiz Kalmayın!

1049Haziran2021
Sağlıklı Yaşam

Ağır Yaşamların Yükü Hafifliyor Mu?

1049Haziran2021
Yaşam

Gidene Üzülmek Yerine Var Olanı Güçlendirmeliyiz

1049Haziran2021
Yaşam

“Babalar Dua Gibidir; Artık Görünmez Olsa Da Dokunur Evladına...”

1049Haziran2021
Bağımlılık

“Sanat ve Spor, Bağımlılıkla Mücadelenin Panzehirleridir”

1048Mayıs2021
Bağımlılık

Gençlerde Davranışsal Bağımlılıklar Artıyor

1048Mayıs2021
Bağımlılık

“Aile Bağları Ne Kadar Sağlamsa, Bağımlılık Riski O Kadar Azalır”

1048Mayıs2021
Bağımlılık

"Özgürlük ve Sorumluluk Birbirini Tamamlar"

1048Mayıs2021
Bağımlılık

Anne-Babalar Dikkat! Uzun Süreli Ekran Maruziyeti Nelere Yol Açıyor?

1048Mayıs2021
Bağımlılık

Yeşilay Gençlerin, Gençler Yeşilay’ın Yanında!

1048Mayıs2021
Bağımlılık

Geleceğin Olimpiyat Şampiyonları TOHM’da Yetişiyor

1048Mayıs2021
Teknoloji Bağımlılığı

“Bağımlı Kişi, İnterneti Bir Kaçış Yöntemi Olarak Kullanıyor”

1047Nisan2021
Bağımlılık

Anne Babaya Güvenli Bağlanma Bağımlılıktan Korur

1047Nisan2021
Bağımlılık

“Öz Saygısı Düşük Bireylerde Bağımlılık Riski Daha Fazladır”

1047Nisan2021
Bağımlılık

Pandemi Sürecinde Kaygı Bozukluğu Arttı

1047Nisan2021
Bağımlılık

Sosyal Kaygı İnternet Bağımlılığını Tetikliyor

1047Nisan2021
Yaşam

Buz Hokeyi Sayesinde “Tek Yürek” Oldular: Bağımlılıktan Kurtuldular

1047Nisan2021
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Çağın Hastalığı: Yeni Nesil Bağımlılıklar

1046Mart2021
Teknoloji Bağımlılığı

Yasa Dışı Kumar ve Bahisle Hukuksal Mücadele

1046Mart2021
Teknoloji Bağımlılığı

Sevgi ve İlgi Bağımlılıklardan Korur

1046Mart2021
Teknoloji Bağımlılığı

“Bağımlılık Tüm Aileyi Etkileyen Bir Hastalıktır”

1046Mart2021
Teknoloji Bağımlılığı

“Dijitalleşme Aile İçi İlişkilerin Kalitesini Düşürüyor”

1046Mart2021
Yaşam

“Pandemiden Ders Çıkararak Geleceğimizi Kurtarabiliriz”

1046Mart2021
Tütün Bağımlılığı

“Kampanyalar Sigara Endüstrisinin Gerçek Yüzünü Gösteriyor”

1045Şubat2021
Tütün Bağımlılığı

"Tütün Fiyatları ve Vergiler Düşürülmemelidir"

1045Şubat2021
Tütün Bağımlılığı

“Elektronik Sigara Kullanmak, Marka Değiştirerek Sigara Kullanımına Devam Etmek Gibidir”

1045Mart2021
Tütün Bağımlılığı

“Sigarayı Bırakmak Kanser Riskini Azaltır”

1045Şubat2021
Tütün Bağımlılığı

Pandemide Sigara İçme Oranları Düştü

1045Şubat2021
Tütün Bağımlılığı

"Çocuğunuzun ‘Hayır’ Deme Becerisini Geliştirin"

1045Şubat2021
Tütün Bağımlılığı

Tütün Bağımlılığına Karşı YEDAM Desteği

1045Şubat2021
Madde Bağımlılığı

Madde Bağımlılığı COVID-19'u Tetikliyor

1044Ocak2021
Madde Bağımlılığı

"Bağımlılık Tedavisi Ertelenmemeli, Güçlendirilmeli"

1044Ocak2021
Madde Bağımlılığı

“Madde Bağımlılığının Gerçek Tedavisi Rehabilitasyondur”

1044Ocak2021
Madde Bağımlılığı

Zehir Tacirlerinin Pandemi Fırsatçılığı

1044Ocak2021
Madde Bağımlılığı

Her İki Madde Bağımlısından Biri Depresyonda

1044Ocak2021
Madde Bağımlılığı

"Online Terapi, Kişileri Madde Kullanımından Uzak Tuttu"

1044Ocak2021
Sağlıklı Yaşam

“Gençlik İnsan Hayatının En Zor Dönemidir”

1043Aralık2020
Sağlıklı Yaşam

Doğru Rol Model Olmak Önemli

1043Aralık2020
Sağlıklı Yaşam

“Spor ve Sanat Tedavi Edicidir”

1043Aralık2020
Sağlıklı Yaşam

Mutluluk Ailede Başlar

1043Mutluluk Ailede Başlar2020
Sağlıklı Yaşam

“Depresyon, Gündelik Bir Keyifsizlik Hali Değildir”

1043Aralık2020
Sağlıklı Yaşam

Beslenme Anlayışı Ailede Şekilleniyor

1042Kasım2020
Sağlıklı Yaşam

“Organik Beslenmeye Mucizevi Bir Anlam Yüklenilmemeli”

1042Kasım2020
Sağlıklı Yaşam

Bir Tür Yeme Bozukluğu: Ortoreksiya Nervoza

1042Kasım2020
Sağlıklı Yaşam

Tarladan Sofraya Uzanan Bir Zincir: Gıda Güvenliği

1042Kasım2020
Sağlıklı Yaşam

“Tarımsal Üretimi Tüketici Davranışları Belirleyecek”

1042Kasım2020
Sağlıklı Yaşam

Ekolojik Yaşam Arayışları

1042Kasım2020

“Çocuklarımızı Korumakla Yükümlüyüz”

Ekim
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Nelere Yol Açıyor?

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Yetişkinleri de Buluyor

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Ticari Kaygılar Çocukları Korumanın Önüne Geçiyor"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Yasak Koyarak Çocuğunuzu Bağımlılıktan Koruyamazsınız"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığının Karanlık Yüzü

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Davranışsal Bağımlılıklara YEDAM Desteği

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Bütün Aile Toplanalım, Ekranları Unutalım

1041Ekim2020
Eğitim

"Eğitimin Sürekliliği Sağlanmalı"

1040Eylül2020
Yaşam

“Çocuklarınıza Onları Önemsediğinizi Hissettirin”

1040Eylül2020
Eğitim

Bu Sefer Ziller Ebeveynler İçin Mi Çalıyor?

1040Eylül2020
Eğitim

Okul Fobisi Sizi Korkutmasın!

1040Eylül2020
Eğitim

Okula Yeni Başlayanların Pandemiyle İmtihanı

1040Eylül2020
Eğitim

Okullar Sağlık Tedbirleri İle Açılıyor

1040Eylül2020
Eğitim

Yeşilay Eğitim Faaliyetleri Hız Kesmiyor

1040Eylül2020
Alkol Bağımlılığı

Gençlerde Alkol Bağımlılığında Önemli Bir Basamak: Sosyal İçicilik

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığı Nedir, Nasıl Başlar, Nasıl Tedavi Edilir?

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Nöroloji Alkolün Güvenli Sınırı Yok Diyor!

1039Ağustos2020
Bağımlılık

Pandemi Bağımlılıkları Tetikledi

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Vücuda Neler Yapar?

1039Ağustos2020
Yaşam

“İyiliğin Kanatlarına Tutunmaya Her Zamankinden Çok İhtiyacımız Var”

1038Temmuz2020
Yaşam

Pandemi Günlerinde Dayanışmanın Çarpan Etkisi: Vefa Sosyal Destek Grubu

1038Temmuz2020
Yaşam

Türkiye’de Afet Yönetimi ve Gönüllülük

1038Temmuz2020
Yaşam

"İnsan"ın En Zor Anında 152 Yıldır Hep O Var: Türk Kızılay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bağımlılığa Karşı "Gönüllü" Mücadelenin Adı; Yeşilay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bir Ömür Boyu Yeşilaylı Olanlar…

1038Temmuz2020
Yaşam

Gönüllü Olmak Hem Sizi Hem De Dünyayı Değiştirir

1038Temmuz2020
Yaşam

Vakıf ve Gönüllülük Üzerine

1038Temmuz2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Teknoloji Kullanımı Stresi Artırıyor"

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Pandemi Günlerinde "Teknoloji" Dost Mu, Düşman Mı?

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Koronavirüs Dijital Bağımlığı Tetikledi

1037Haziran2020
Yaşam

"Evden Çalışma Modeli B Planı Olarak Elimizde"

1037Haziran2020
Yaşam

10 Soruda Koronavirüs Sonrası Küresel Sistem

1037Haziran2020
Alkol Bağımlılığı

"Şişenini Dibi"nden Görünenler

1032Ocak2020
Alkol Bağımlılığı

İpler Senin Elinde Alkole Hayır De!

1032Ocak2020
Tütün Bağımlılığı

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan: "Sigarayı Bugün Bıraksanız Yarın Covid-19 Riskiniz Azalır"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Diyetisyen Derya Zünbülcan: "Esas Risk, Yanlış Beslenme"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

"Koronafobi" Virüsten Daha Hızlı Yayılıyor

1036Mayıs2020
Eğitim

Hayat da Eğitim de Eve Sığar

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Korona Günlerinde Ev Hayatı

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı Yaşam İçin Sporla “Evde Kal”

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Dezenfeksiyon Aracı: Güneş

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

El Hijyeni Virüsten Korur

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Evde Düzen İçin İpuçları

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Bahane Yok! Oyun Vakti

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Asıl Soru Şu; Bağışıklık Sistemimizi Nasıl Koruruz?

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

"Dengeli Beslenme Sizi Mutlu Eder"

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Daha İyi Bir Yaşam İçin Sadeleşin

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Yaşamda Sürdürülebilirlik Önemli

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Aşılama Yalnızca Kişiyi Değil Toplumu da Koruyor

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Bitkilerin İyileştirme Gücü Hakkında Her Şey

1035Nisan2020
Teknoloji Bağımlılığı

Gençlikve Spor Bakanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu: "E-sporun en büyük riski, dijital bağımlılıktır"

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

DSÖ’nün Gündeminde E-spor ve Oyun Bağımlılığı Var

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

E-Spor Obeziteye Neden Oluyor

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Oyun Nasıl E-spor Oldu?

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Prof. Dr. Tolga Arıcak: E-Spor Bağımlılık Riskini Artıracak

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Yeşilay Genel Başkanı Prof. Dr. Mücahit Öztürk: Dijital oyunların e-spor olarak anılmasına itirazımız var

1031Aralık2019
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara ile Yasal Mücadele

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara Can Almaya Devam Ediyor Can Almaya Devam Ediyor

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara da Sigara Kadar Zararlı

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Doç. Dr. Toker Ergüder: Elektronik Sigara, En Az Sigara Kadar Bağımlılık Yapıyor

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Amaçları Daha Fazla İnsanı Bağımlı Yapmak

1030Kasım2019