Yeşilay, UNFCCC Gözlemci Kuruluş Statüsü Kazandı

Yeşilay, uluslararası alandaki çalışmalarına önemli bir kurumsal statü daha ekledi. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında yürütülen değerlendirme ve kabul sürecinin ardından, 9 Kasım 2026 tarihinde gözlemci kuruluş statüsü kazandı. COP31 kapsamında alınan kararla kabul edilen kuruluşlar arasında bulunan Yeşilay, bu statü sayesinde Birleşmiş Milletler iklim mekanizmalarının ilgili süreçlerine gözlemci kuruluş olarak katılabilecek.

UNFCCC Gözlemci Kuruluş Statüsü, Yeşilay'ın bağımlılıkla mücadele çalışmalarını iklim değişikliği, çevresel sürdürülebilirlik ve halk sağlığı gündemiyle birlikte uluslararası düzeyde ele almasına katkı sağlayacak. Statü; uygun kayıt ve erişim koşullarının karşılanması hâlinde Taraflar Konferansı (COP), Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı (CMP) ve Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı (CMA) süreçlerine katılım için kurumsal bir zemin sunuyor.

Bu kapsamda Yeşilay; BM kuruluşları, devlet delegasyonları, uluslararası sivil toplum kuruluşları, akademi ve diğer paydaşlarla iş birliklerini geliştirebilecek; bilimsel araştırmalarını, saha deneyimlerini ve politika önerilerini uluslararası platformlarda paylaşabilecek.

YEŞİLAY, İKLİM VE BAĞIMLILIK İLİŞKİSİNİ ULUSLARARASI GÜNDEME TAŞIYOR

Yeşilay, bağımlılıkların yalnızca bireysel sağlık üzerindeki etkileriyle sınırlı olmadığını; üretim, tüketim ve atık süreçleriyle çevre, doğal kaynaklar ve ekosistemler üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğunu vurguluyor. Bu yaklaşımla iklim değişikliği, çevresel sürdürülebilirlik, ruh sağlığı ve bağımlılıkların önlenmesi arasındaki bağlantıları uluslararası platformlarda gündeme taşıyor.

Yeşilay'ın COP süreçlerindeki çalışmaları da bu yaklaşım doğrultusunda gelişti. 2022 yılında Mısır'ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlenen COP27'de Türkiye Pavilyonu'nda bir yan etkinlik gerçekleştiren Yeşilay, tütün tüketiminin çevresel etkileri, hava kirliliği ve halk sağlığı arasındaki ilişkiyi ele aldı. İstanbul'da yürütülen Hava Kalitesi İzleme çalışmasının sonuçlarını uluslararası katılımcılarla paylaştı. Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi (WHO FCTC) ve Afrika Tütün Kontrol İttifakı (ATCA) ile ortak savunuculuk çalışmaları yürüttü.

2023 yılında Dubai'de düzenlenen COP28'de ise T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ev sahipliğinde gerçekleştirilen bir yan etkinlikte konuşmacı olarak yer aldı. Tütünün üretim ve tüketim süreçlerinin çevre, tarım ve su kaynakları üzerindeki etkilerine dikkat çekerek tütün kontrolü politikalarının sürdürülebilir kalkınma ve çevresel koruma açısından önemini vurguladı.

2024 yılında Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen COP29'a üç yan etkinlik ve bir toplantıyla katılan Yeşilay, çalışmalarını daha geniş bir çerçeveye taşıdı. Madde bağımlılığı, iklim değişikliği, ruh sağlığı, yasa dışı uyuşturucu ekonomisinin çevresel ve sosyal etkileri ve toplulukların dayanıklılığı başlıklarında uluslararası paydaşlarla bir araya geldi. Gezegensel Sağlık (Planetary Health) yaklaşımını da gündeme taşıyan Yeşilay, bağımlılıkların önlenmesi ile çevresel sürdürülebilirliğin bütüncül politikalarla ele alınması gerektiğine dikkat çekti.

Yeşilay ayrıca 1 Ağustos 2025 tarihinde, Gürcistan Yeşilayı ve Azerbaycan Gençlerin Töhfesi İctimai Birliği iş birliğiyle yürütülen “İklim Diplomasisi: COP29 Mirası” projesinin üçüncü etkinliğine ev sahipliği yaptı. Sepetçiler Kasrı'nda gerçekleştirilen etkinlikte bağımlılıkların çevre kirliliği ve iklim değişikliği üzerindeki etkileri, tütün ve alkol başta olmak üzere zararlı alışkanlıkların üretiminden tüketimine uzanan süreçlerin çevresel sonuçları ele alındı.

COP31'DE BAĞIMLILIK VE ÇEVRE İLİŞKİSİ GÜNDEMDE

9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya'da düzenlenen COP31'de Yeşilay, Yeşil Alan ve Mavi Alan faaliyetleri, uluslararası yan etkinlikler, paneller ve sergiler aracılığıyla çalışmalarını sürdürüyor.

Konferans kapsamında bağımlılıkların önlenmesi, sağlıklı yaşam, iklim değişikliği ve çevresel sürdürülebilirlik ilişkisini farklı boyutlarıyla ele alan etkinlikler düzenleniyor. Yeşilay'ın COP31 programında “Yama Yama Sergisi” ile “Şişenin Dibi Gerçeğin Başlangıcı” enstalasyonu ve sergisi de bulunuyor.

Gençlerin iklim ve sağlık alanındaki savunuculuk çalışmalarına katılımını destekleyen programların yanı sıra, “Bağımlılık ve Çevre İlişkisi: Türkiye Bağımlılık ve Çevre Araştırma Raporu Bulguları” başlıklı oturumda bilimsel araştırma sonuçları paylaşılıyor. “Sürdürülebilir Sağlık Hizmetleri İçin Tütün ve Nikotin Kontrolü” oturumunda tütün ve nikotin kontrolü politikaları ele alınırken, “Healthy People, Healthy Planet: Integrating Drug Prevention into Climate Action and Sustainable Development” başlıklı uluslararası yan etkinlikte bağımlılığın önlenmesi ile iklim eylemi ve sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişki değerlendiriliyor.

COP31'deki çalışmaların temel mesajını, bağımlılıkla mücadelenin halk sağlığı ve çevresel sürdürülebilirlik politikalarından ayrı düşünülemeyeceği yaklaşımı oluşturuyor. Tütün ve nikotin ürünlerinin üretim, tüketim ve atık süreçlerinin doğal kaynaklar ve ekosistemler üzerindeki etkilerinin yanı sıra iklim değişikliğinin ruh sağlığı ve psikososyal iyi oluş üzerindeki sonuçları da gündeme taşınıyor.

BM NEZDİNDEKİ ULUSLARARASI TEMSİLİYET GÜÇLENİYOR

Yeşilay'ın UNFCCC Gözlemci Kuruluş Statüsü, Birleşmiş Milletler nezdinde sahip olduğu diğer uluslararası statüleri de tamamlıyor. Yeşilay, 2013 yılından bu yana BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi (ECOSOC) Özel Danışmanlık Statüsü'ne, 2024 yılından bu yana ise BM Çevre Programı (UNEP) akreditasyonuna sahip.

ECOSOC Özel Danışmanlık Statüsü, Yeşilay'ın bağımlılıkla mücadele, sağlık, gençlik ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında BM'nin ekonomik ve sosyal gündemine katkı sunmasına imkân tanıyor. UNEP akreditasyonu çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki BM süreçlerine katılımını desteklerken, UNFCCC Gözlemci Kuruluş Statüsü iklim değişikliği müzakereleri ve COP süreçlerinde kurumsal temsil imkânı sağlıyor.

Farklı BM mekanizmalarının kapsamına göre birbirini tamamlayan bu statüler, Yeşilay'ın bağımlılıkların önlenmesi, halk sağlığı, çevre ve sürdürülebilir kalkınma alanlarındaki uluslararası çalışmalarını güçlendiriyor.

Yeşilay, bilimsel araştırmaları, önleyici halk sağlığı çalışmaları ve uluslararası iş birlikleriyle bağımlılıkların çevresel ve toplumsal etkilerine dikkat çekmeye; sağlıklı bireyler ve sürdürülebilir bir gelecek için uluslararası düzeyde katkı sunmaya devam ediyor.