- Pornografinin Gerçek Olmadığı Bilinmeli
- Pornografi, Bireyin ve Toplumun Dengesini Bozuyor
- Erken Yaşta Pornografi Maruziyeti Cinsel Suça Kadar Uzanan Sonuçlara Yol Açabilir
- Pornografi, Bireylerin ‘Normal’ Beden Algısını Bozabiliyor
- Pornografi Kullanımı Cinsel Yaşama Zarar Veriyor
- En Büyük Endişem, Pornografinin Cinsel Normları ve Senaryoları Değiştirmesi
- Ergenlerle İlgili Çalışmalar Gelecekte En Önemli Araştırma Alanları Olacak
- Oyun ve Pornografi: Dijital Dünyada Bağımlılığın Kesişen Yolları
- Pornografi Bağımlılığı, Tanıdık Özellikler Taşıyan Yeni Bir Bağımlılık Türü
- Sağlıklı Toplumun Temeli Halk Sağlığından Geçiyor
- Prof. Dr. Mustafa Taşdemir: “Bağımlılık, Sosyal Bulaşma Yoluyla Yayılıyor”
- Prof. Dr. Recep Erol Sezer: “Dumansız Hava Sahası Bir Halk Sağlığı Politikasıdır”
- Dr. Öğr. Üyesi Çağrı Emin Şahin: “Sağlık Okuryazarlığı Bağımlılıklara Karşı En Güçlü Koruyucu Zırhtır”
- YEDAM Sosyal Hizmet Uzmanı Alptekin Tekedereli: “Sosyal Hizmet Uzmanları Bağımlılıkla Mücadelede Kritik Bir Rol Üstleniyor”
- Klinik Psikolog Dr. Mehmet Teber: “Çocukların Güçlenmesi İçin Zorlanmalarına Müsaade Etmeliyiz”
- Bağımlılıkların Türkiye Ekonomisine Yıllık Yükü: 78 Milyar Dolar
- Bağımlılıklarla Mücadele Hekimlerin Desteğiyle Daha da Güçlü
- Hukukun Gücüyle Bağımlılıklara Karşı: Yeşilay Hukukçuları
- Gıda Güvenliği ve Bağımlılık Riski Taşıyan Gıdalar
- Dijitalle Başa Çıkın!
- Dijital Medya ve Oyun Bağımlılığına Karşı Küresel Mücadele
- Dr. Daniel Spritzer: “Oyun Tasarımcısının Amacı Eğlence Olmalı, Bağımlılık Değil”
- Klinik Psikolog Süreyya Kitapçıoğlu: “Oyun Bağımlılığıyla Mücadelede Kültürel Duyarlılık Hayati Önemde”
- Prof. Dr. Yavuz Samur: “Doğru Tasarlanmış Oyun Çocuğa Pek Çok Beceri Kazandırır”
- YEDAM’dan Oyun Bağımlılığına Bütüncül Yaklaşım
- Dijital Oyun Araştırmaları ve Bir Çözüm Arayışı “Çocuk Dostu” Bir Oyun Derecelendirme Sistemini Geliştirmek
- Prof. Dr. Toker Ergüder: “Alkolsüz bir toplum, nesillerin ve kültürün korunması için atılacak en büyük adımdır”
- Prof. Dr. Perihan Torun: “Alkol tüketimini düşürmek için etkin politikalar uygulanmalı”
- Doç. Dr. Umut Kırlı: “Kadınlarda alkol bağımlılığı erkeklere oranla daha hızlı gelişiyor”
- Alkol Bağımlılığında YEDAM Desteği
- Bağımlılık Danışmanı Simge Kırcan Erdoğan: “Tedavide geçirilen süre uzadıkça başarı oranı artıyor”
- Tatilde Alkol Kullanımı ile Birlikte Sorunlar da Artıyor
- “Uyuşturucu Tedarikçileri Akla Gelmedik Yöntemler Kullanıyor”
- “Madde Bağımlılığı Belirtileri Ergenliğin Doğal İniş Çıkışlarıyla Karıştırılabilir”
- “YEDAM’lar Madde Bağımlılığı Konusunda Ciddi Bir Boşluğu Dolduruyor”
- “Uyuşturucu Endüstrisi Kendisini Sürekli Güncelliyor”
- “Ek Tanı, Bütüncül ve Eş Zamanlı Tedavi Gerektirir”
- Dünyanın En Tehlikeli Uyuşturucusu Metamfetamin
- YEDAM’dan Madde Bağımlılığına Psikososyal Destek
- Uyuşturucuya Karşı Küresel Direniş
- Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Hakan Coşkunol: “Ailenin Tedaviye Katılımı İyileşmede Etkilidir”
- Psikiyatri Uzmanı Dr. Hakan Tokur: “Bağımlılık Tedavisi ‘Yaşamla Yeniden Bağ Kurma’ Sürecidir”
- Uzman Psikolog Kinyas Tekin: “İhmalkârlık Kadar Otoriterlik De Sakıncalı”
- YEDAM’dan Nüks Riskine Karşı Kalıcı Çözümler
- Bağımlılığa Ek Bir Yük: Stigma
- İyileşme Sürecinde Sosyal Hizmetlerin Rolü
- YEDAM Uzman Yardımcısı Niyazi Aydemir: “İyilik koçu tavsiye vermez, rehberlik eder”
- Yeşilay Genel Başkan Yardımcısı Sümeyye Ceylan: “Dijital Dünya ve Çocuk İlişkisi Çok Dikkatle Ele Alınması Gereken Bir Konu”
- Yeşilay Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Muhammed Tayyib Kadak: “Teknolojiye Hâkim Olan Aileler Çocuklarını Dijital Bağımlılıklardan Korur”
- “Çocuklar İçin Güvenli Bir Dijital Ekosistem Oluşturmalıyız”
- Dijital Çağda Ebeveyn Olmayı Kolaylaştıran Rehber: Dijital Ebeveynlik
- Ekrana Alternatif 10 Bahar Aktivitesi
- Dijital Dünyada Nasıl Bir E-Beveyn Olmalı?
- Geçmişten Geleceğe Yeşilay
- Bir Asrı Aşan Mücadelede Yeşilay’a Gönül Verenler Anlatıyor
- Bağımlılıkla Mücadelede Yeni Bir Milat: Bağımsızlık Seferberliği
- Yeşilay’dan Türkiye’ye Özgü, Dünyada Öncü Modeller
- Yeşilay Gönüllülerle, Gönüllüler Yeşilay’la Büyüyor
- Sağlıklı Nesiller İçin Sınırları Aşan Mücadele
- Arif Çifci: “Yeşilay, Osmanlıdan Cumhuriyete Türkiye’nin tarihidir”
- Prof. Dr. Recep Erol Sezer: “Tütün Kontrolü Nikotin Salgınına Karşı En Büyük Koz”
- Prof. Dr. Toker Ergüder: “Tütün Reklamları Yapay Zekâyla Takip Edilebilir”
- Prof. Dr. Şaziye Senem Başgül: “Ergenin Hayatını Şekillendiren En Önemli Yapı Ailedir”
- Tütün Bağımlılığına Karşı YEDAM Desteği
- YEDAM’la Nefes Alanlar
- Bağımlılıklarla Mücadelede Esas Cephe Tütün Endüstrisinin Sinsi Taktikleri
- Dr. Hüseyin Küçükali ile Yapay Zekâ Desteğiyle Dumansız Bir Sosyal Medya Hakkında Konuştuk
- Tütün Endüstrisinin Çabaları DSÖ’nün de Merceğinde
- Asırlık Tecrübeden Topyekûn Mücadeleye: Bağımsızlık Seferberliği
- Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç: “Bağımsızlık Seferberliği İle Amacımız Bağımlılıklara Karşı Toplumsal Bir Uyanış ve Dayanışma Hareketi Oluşturmak”
- Daha Güçlü ve Daha Sağlıklı Bir Toplum İçin: “Bağımsızlık Seferberliği”
- Bağımsızlık Seferberliği’nin Olmazsa Olmazı: YEDAM
- Bağımlılık İle Mücadelenin Temeli: Bilinçlendirme Ve Farkındalık Çalışmaları
- Topluma ve Bireye Katkı Sağlayan Güç: Gönüllülük
- Danışanlıktan Koçluğa Bir Başarı Hikâyesi
- Spor Salonlarındaki Tehlike: Anabolik Steroidler
- Prof. Dr. Cüneyt Evren: “Steroid Kullanan Her Dört Erkekten Birinde Steroid Bağımlılığı Var”
- Prof. Dr. Rüştü Güner: “Anabolik Steroidler, Tüm Organ Sistemlerine Zarar Verir”
- Kusursuz Beden Algısı Steroid Kullanımını Tetikliyor
- Serkan Yimsel: “Anabolik Steroidleri Teşvik Ve Tedarik Edenler Cezalandırılmalı”
- Av. Mehmet Yoğurtcuoğlu "Steroidler Sporun İtibarını Korumuyor, Aksine Tehdit Ediyor"
- Doç. Dr. Merih Altıntaş: “Sanal Kumar Bağımlılığı Kendini Gizleyebilen Bir Hastalıktır”
- Gittikçe Artan Endişe: Ergenlikte Sanal Kumar
- YEDAM’dan Kumar Bağımlılığı Tedavisine Güncel Yaklaşımlar
- Dünya Sağlık Örgütü’nün Sanal Kumar Bağımlılığına Yaklaşımı
- Sanal Kumarda “Oyun” Ve “Eğlence” Tuzağı
- Zamansız Ve Mekânsız Bir Bağımlılık: Sanal Kumar
- Olimpiyat Özel Dosyası
- Prof. Dr. Hakan Coşkunol: “Egzersiz, beynin ödül sistemini değiştirir”
- Günlük Hayatta Nasıl Aktif Olabiliriz?
- Klinik Psikolog Melisa Varol: “Spor, bedensel ve psikolojik iyilik halimizi güçlendiren etkili bir araç”
- Çocuklar Hareket Ediyor!
- Düzenli Sporun Faydaları Nelerdir?
- Bağımlılıklarla Mücadeleye Spor Desteği: Yeşilay Spor Kulübü
- Prof. Dr. Osman Tolga Arıcak: “Çocuklar gereksiz teknolojiye maruz bırakılmamalı”
- Prof. Dr. Şaziye Senem Başgül: “Aile ilişkileri kuşak farkı bilinciyle kurulmalı”
- Okullarda İlk Ders Zili Çalıyor
- Yaşam Becerileri Bağımlılıklardan Koruyor
- Değerlendir, Sürdür, Yaşat, İlham Ol…
- Yeşilay Kolu’ndan Benim Kulübüm Yeşilay Projesi’ne…
- Geleceğin Bireyleri Yeşilay’ın Çocuk Dergileri ve Oyunlarıyla Büyüyor
- Daha Doğal Bi̇r Yaşam İçi̇n 9 Öneri
- Doğallığın Işıltısı
- Gezegene İyi Gelen, Bize De İyi Geliyor
- Doğal Yaşama Dönüş Hareketleri
- Sakin Şehirlerde Kendi Ritminde Hayatı Yaşa
- Daha İyi Hissetmek İçin Haydi Doğaya
- Sadeleşmek Elimizde
- Geçmişi Anlamlandırmak Kişiyi Rahatlatır
- Bedensel Hafifleme İçin Bütüncül Bir Yaklaşım Gerekir
- Beynimiz Neden Yorulur?
- Yaşam Alanlarında Sadeliğin Zarafeti!
- Zihinsel Hafiflik ve Ruhsal Arınma İçin: Dijital Detoks Zamanı!
- Sosyal Medyayı Doğru Kullanmanın 9 Yolu
- Sosyal Medya Bağımlılığı Tedavisinde İzlenen Yollar
- “Sosyal Medya Platformları Dengeli ve Sorumlu Bir Şekilde Kullanılmalı”
- "Çocuğun Dijital Ayak İzi, Geleceğini Etkileyebilir"
- “Gerçek Sosyal Hayat; Yüz Yüze, Derin ve Anlamlı İlişkiler Üzerine Kuruludur”
- Sosyal Medyanın Kontrolüne Girdik
- Yemiyor İçmiyor Çevrim İçi Oluyoruz
- Obezite Küresel Bir Pandemiye Dönüştü
- Uz. Dr. Ayça Kaya: “Buzdolabı ile Aranıza Mesafe Koyun”
- Diyetisyen Kübra Çıtlak: “Son 30 Yılda Çocuk ve Ergenlerde Obezite, Dünya Genelinde Arttı”
- Hormonlar Kilomuzu Nasıl Etkiliyor?
- Çocuk Beslenmesindeki Tehlike: Abur Cubur
- Psikolojik Nedenleri ve Sonuçlarıyla Obezite
- Obezitenin Yol Açtığı 10 Sağlık Sorunu
- Prof. Dr. Şaziye Senem Başgül: “Öfkenin olduğu yerde olumlu duygular barınamaz”
- Prof. Dr. Cüneyt Evren: “Kronik yorgunluk sendromu, yaşam kalitesini etkileyen ciddi bir durumdur”
- Klinik Psikolog Gökhan Ergür: “Metropol yaşamı ve sosyal medya kaygı düzeyini artırıyor”
- İnsanın Dijital Çağ ile İmtihanı
- Hilal-i Ahdar’dan Yeşilay’a 104 yıllık mücadele
- Yeşilay’ın ilk gençlik teşkilatının kuruluşu "Türkiye İçki Aleyhtarı Gençler Cemiyeti"
- Yeşilay gençliği seviyor, gençlik Yeşilay’ın varlığını hissediyor
- Yeşilay ülküsünün yılmaz neferleri: Yeşilay kadınları
- Ulusaldan evrensele Yeşilay mücadelesi
- Yeşilay’ın dünyada örnek alınan öncü modeli: YEDAM
- Elektronik Sigara Gerçeği! Çocuklar ve Gençler Yalanlarla Kandırılıyor
- “Çocukların ve Gençlerin Elektronik Sigaraya Erişimleri Hızlı Bir Şekilde Engellenmeli”
- “Elektronik Sigara, Dünyanın Baş Belasına Dönüşmüş Durumda”
- “Çok Uluslu Tütün Şirketleri, Nikotin Bağımlısı Bir Nesil Oluşturmak İstiyor”
- “Elektronik Sigaralar Mutlak Zararlı ve Bağımlılık Yapıcıdır”
- “Elektronik Sigaraya Erişim Bu Kadar Kolay Olmamalı”
- Alkol Bağımlılığı Bireyi ve Toplumu Tehdit Ediyor
- Alkolün Güvenli İçilebilecek Bir Miktarı Yoktur
- Sosyal Hizmet, Tedavinin En Önemli Yapı Taşlarından Bir Tanesi
- Kadınlar Bağımlılık Sürecinde Yalnız Kalıyor
- Alkolle Mücadelenin Yolu; Vergilendirme, Erişim Kısıtlamaları ve Pazarlama Yasaklarıdır
- Alkol Bağımlılığına Uluslararası Yaklaşımlar
- Savaş, Halk Sağlığını Onarılamaz Biçimde Etkiliyor
- “Medyada Yaratılan Algı; Haklıyı Haksız, Doğruyu Yanlış, Güzeli Çirkin Olarak Konumlandırabiliyor”
- “Savaşlar, Savaşanları Olduğu Gibi Savaşmayanları Da Olumsuz Etkiler”
- “Artık Savaşlar Sadece Sahada Değil, Dijital Dünyada Da Gerçekleşiyor”
- “Çocuklardaki ‘Güvenli Dünya’ Algısı Zarar Gördü”
- Toplumsal Kaygı Bozuklukları Bağımlılıklara Neden Olabilir Mi?
- Bağımlılık Herkesi Etkileyen Genel Bir Sorundur
- Kadınlar Bağımlılıkta Da Ayrımcılıkla Karşı Karşıya Kalıyor
- Bağımlılığın Ve Şiddetin Doğasında Ortak Ve İç İçe Faktörler Vardır
- “Anne Veya Eşin Bağımlılık Sorunu Olan Bireye Yönelik Tutum Ve Davranışları Tedavinin Seyrini Etkiliyor”
- Kadına Yönelik Şiddete Karşı: 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü
- Sağlıklı Nesiller İçin Sağlıklı Gebelik
- Yeşilay Kadınları Güçlenerek Büyüyor
- Dijital Çağda En Kırılgan Grup Çocuklar Ve Gençler
- “Dijital Bağımsızlık En Önemli Gündemimiz Olmalı”
- “Sağlıklı Teknoloji Kullanımında Teknoloji Amaç Değil, Araçtır”
- Çocuklarda Ekran Bağımlılığı
- Dijital Bağımlılıktan Uzak, Hayata Yakın Olun!
- “Notların Telafisi Vardır, Ancak Zedelenen Öz Güvenin Telafisi Meşakkatlidir”
- “Başarının Sırrı Çocuğu Tanımaktan Geçiyor”
- Ziller Minikler İçin Çalıyor… Okula Uyum Süreci İçin Öneriler
- Çocuğun Okul Başarısını Artırmanın 15 Etkili Yolu
- Çocuğunuza Zaman Yönetimini Nasıl Öğretebilirsiniz?
- “Günümüzde Ruh Sağlığını Korumak Daha Zor Ve Daha Önemli Hale Geldi”
- Bağımlılık Ve Ruh Sağlığı İlişkisi Karşılıklıdır
- “Çocuk Olumsuz Duyguları Makul Düzeyde Deneyimlemeli”
- Bağımlı Bireylere Doğru Yaklaşım Nasıl Olmalı?
- Koruyucu Ruh Sağlığıyla Tanışın
- “Tütün Kontrolü Toplumsal Gündemin Ana Konusu Yapılmalı”
- “Asıl Mücadele Tütün Endüstrisi İle Mücadeledir”
- “Zararsız Tütün Olması Mümkün Değildir”
- “Elektronik Sigaraların Ülkeler Tarafından Teşvik Edilmesi Sorumsuzluk Örneğidir”
- “Tütün Şirketleri, İnsanların Sigara İçmek İstemeyecekleri Bir Günün Geleceğini Biliyor”
- “Sağlıklı Etkileşim Ancak Empati İle Olur”
- “Empati Gelişimi Bebeklikte Başlar”
- “Empati Bir Duygudaşlık Göstergesidir”
- Toplumsal Duyarlılığın Vücut Bulmuş Hâli: Gönüllülük
- Yeşilay, TİSK Ve TÜMOSAN Depremzede Çocuklar İçin Güçlerini Birleştirdi
- Dayanışma Ruhu Kültürel Kodlarımızda Var
- “İyi İletişim Ve Doğru Bilgi Kaygıyı Azaltır”
- Afetlere Dirençli Şehirler Nasıl İnşa Edilmeli?
- Sıfır Maliyetle Kentsel Dönüşüm Mümkün
- “Bugünün Gençleri Üst Kuşaklardan Çok Daha İyiliksever Ve Dayanışmacı”
- Millî Birlik Ve Beraberlik Kodlarımızda Var: Millî Mücadele’den Kahramanmaraş Depremine Toplumsal Kenetlenme
- “Bir An Önce Normalleşmeliyiz”
- Dijital Medya Çocuğu Sosyal Hayattan Koparıyor
- “Hey Çocuk! Bırak Tabletini Sakince Kitabın Kapağını Aç! Kalbini Aç…”
- Mutlu Bir Çocukluk İçin Projeden Çok Daha Fazlası Gerekiyor
- Çocuk Gülerse Dünya Güler
- Hilal-i Ahdar’dan Yeşilay’a
- Sivil Toplum Kuruluşları Ve Gönüllülüğün Gücü
- STK’lar Tek Yürek Oldu: Yüzyılın Felaketi Sonrası Gönüllü Dayanışması
- Bağımlılıklarla Karşı Gönüllü Mücadele
- Çocuklar İçin Gönüllülük Neden Gerekli?
- “Tedavi Edilmeyen Kaygı Bozuklukları Kronikleşme Eğilimindedir”
- İklim Değişikliğinin Ortaya Çıkardığı Kaygı Hâli: Eko-Anksiyete
- Yeni Krizlerin Getirdiği Belirsizlikler Küresel Kaygıyı Körüklüyor
- “Kaygılar Bağımlılığı Tetikleyebildiği Gibi Bağımlılıklar Da Kaygıyı Besleyebilir”
- “Çocukları Kaygıları Nedeniyle Utandırmayalım, Usandırmayalım, Cezalandırmayalım”
- Sosyal Medya Kullanımı Kaygıları Tetikliyor
- Sigara İle Mücadelede En İyi Politika, Çocuk Ve Gençleri Tütünsüz Ortamda Büyütmektir
- YEDAM’ın Kişiye Özel Programlarıyla Sigaraya “Dur” Deyin
- Örnek Vakalarla Tütün Bağımlılığı Tedavisi
- Tütün Bağımlılığı Vücudumuza Neler Yapıyor?
- Sigarayı Bıraktığınızda Vücudunuzda Neler Oluyor?
- Dünyada Alkol Kullanımı Ve Önleyici Politikalar
- Alkol Bağımlılığını Önlemeye Dair Yasal Düzenlemeler
- Alkolün Bir Diğer Karanlık Yüzü: Şiddet Ve Alkol İlişkisi
- Ebeveynler Alkol Kullanan Gence Nasıl Yaklaşmalı?
- Sevdiklerimizi Alkol Bağımlılığından Nasıl Koruruz?
- Alkolsüz Hayat Neler Kazandırıyor
- Alkol Vücuda Neler Yapıyor?
- “İletişim Yoluyla Kendimizi Var Ediyoruz”
- “Bireyi Bağımlılığa Götüren Duygusal Yalnızlıktır”
- “İnsan İnsana Şifadır, Umuttur, Yoldur”
- Güvene Dayalı İletişim Bağımlılıklardan Koruyor
- Sanal İletişim Gerçek İletişimin Yerini Tutar Mı?
- “Dijital Oyun Bağımlılığı Ciddi Bir Sorun”
- “Teknolojiyi Doğru Kullanmayı Öğrenmeliyiz”
- Dijital Dünyada Eğitim Şart
- Dijital Dünyada Bizi Neler Bekliyor?
- Sanal Ortam Güvenliğinin Teminatı: Siberay
- Rakamlarla Dijital Dünya
- TÜİK Araştırma Sonuçlarına Göre Türkiye Dijitalleşiyor
- “Proje Çocuklar Kuklaya Dönüşüyor”
- “Mutlu Bir Aile İçin Her Şey Mükemmel Olmak Zorunda Değil”
- Değerler Eğitimi Bu Dünyanın Bir İhtiyacı
- TBM İle Her Yıl Milyonlarca Kişiye Ulaşıyoruz
- Okul Heyecanı Başlıyor
- “Tüketerek Mutlu Olma Çabası Büyük Bir Yanılgı”
- “İnsanın Manevi Alanı Boşluk Kabul Etmez”
- Mutluluk Beyinde Başlar
- Toplumsal Mutluluğun Şifreleri
- Sağlıklı Tabaklar, Mutlu Yüzler
- Mutluluğa Götüren 7 Adım
- Az Çoktur!
- “Sadeleştikçe Zihin Sağlığımızı Korumamız Da Kolaylaşır”
- Atıksız Bir Mutfak Mümkün
- Biraz Yavaşlamaya Ne Dersiniz?
- Sade Ve Özgür Bir Yaşamın Yolu: “Küçük Ev” Akımı
- Daha Huzurlu Bir Hayat İçin Sadeleş!
- Atık Kağıtları Sanat Eserine Dönüştürüyor
- Pedallar Sağlıklı Yaşam İçin Çevrildi
- Yeşilay’dan “Bağımsız Gençlik” Manifestosu
- YEDAM Sempozyumu'ndan Bağımlılıklara Bilimsel Bakış
- Sağlıksız Aile Tutumları Bağımlılık İçin Risk Faktörü
- Bağımlı Profilleri Nasıl Şekilleniyor?
- Bağımlı Ebeveyn Çocuğun Tüm Yaşamını Etkiliyor
- “Hayır” Diyebilen Bir Çocuk Yetiştirmek
- Ailenin Dijitalleşme ile İmtihanı
- Bağımlılık Aileden Etkilenen ve Aileyi Etkileyen Bir Hastalıktır
- Elektronik sigara nikotin pandemisini gelecek nesillere taşıyor
- Tütünle Mücadelenin Bir Ayağı da E-Sigara ile Mücadele Olmalı
- Dünya Elektronik Sigara ile Nasıl Mücadele Ediyor?
- Elektronik Sigara En Az Sigara Kadar Zararlı
- “Dünya Şiddetli Bir Merhametsizlik Hastalığına Tutulmuş Vaziyette”
- Tarih Boyunca Vardı Ve Hep Var Olacak: Sivil Toplum Kavramı Ve STK’lar
- Yeşilay’a Gönülden Bağlı Olanlar
- Merhamet Ve İyiliğin Gücü: Gönüllülük
- Gönüllülük Çalışmaları Dersiyle Teori Ve Pratik Bir Arada
- Vazgeçilen her sigara sağlıklı bir hayatın kapısını aralar”
- Çocuklarımızı sigaradan nasıl koruruz?
- Sigara stresi azaltmaz, sigarasızlık stres oluşturur
- Şimdi tam zamanı!
- “Bırakabilirsin” mobil uygulamasıyla sigaradan kurtulun!
- Fizikselden Sanala Yeni Bir Şiddet Türü: Siber Zorbalık
- Ergenler Sosyal Medya Bağımlılığında Risk Grubunda
- Geleneksel Değerler Çocukları Koruyor
- Sosyal Medyada Dayatılan Güzellik Büyük Bir Yanılgı
- Çocuklarınız İçin Ulaşılabilir Ebeveynler Olun
- Pandemi Sonrasında Toplumları Bekleyen Tehlike: Çevrim İçi Kumar Bağımlılığı
- Aileler Tedavi Sürecine Aktif Olarak Dahil Olmalı
- Alkol Kontrol Politikaları Toplumları Koruyor
- “Alkol Bağımlısı Kişilerin Çocuklarının Ruh Sağlığını Yakından Takip Edilmeli”
- Alkol Aile İçi Şiddette Risk Faktörü
- Alkol Bağımlılığını Anlamaya Yönelik Faaliyetler
- Alkol Bağırsak Sağlığını Bozuyor
- Alkol Bağımlılığıyla Asırlık Mücadele: YEŞİLAY
- “Gençliğin En Büyük Sorunu Büyüyememek”
- İyi Arkadaş Çevresi Bağımlılıklardan Uzak Tutar
- Davranışsal Bağımlılıklar En Çok Genç ve Ergenleri Etkiliyor
- Çocuğum Madde Kullanıyor mu?
- Gençlerin Gözünden Bağımlılıklar
- Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek Yetenek Yarışması, Edebiyat ve Sanatla Farkındalık Oluşturuyor
- Antikten Moderne 28 Asırlık Yolculuk
- Türkiye’nin En Başarılı Olimpiyat Tecrübesi TOKYO 2020’nin Ardından
- Yaşam Becerileri Bireyi ve Toplumu Korur
- Stresle Mücadelede Yaşam Becerileri Faktörü
- Aileyle Sağlıklı İletişim Sağlıklı Kararları Doğurur
- “Hobiler Bizi Ruhsal Olarak Geliştirir”
- Hangi Yaşta Hangi Sporu Yapmalı?
- “Sanat ve Kitap Bağımlısıyım”
- YEDAM'dan İnternet Bağımlılığına Özgün Çözümler
- Pandemi Sarmalında Oyun Oynama Bozukluğu
- “Ebeveynler Doğru Rol Model Olmalı”
- Oyun Oynama Bozukluğunun Tedavisinde Yasaklar Çözüm Değil
- “Ulusal Kampanyalar Farkındalık Oluşturuyor”
- Teknoloji Sizi Değil, Siz Onu Kontrol Edin!
- Teknoloji Bağımlılığı Hasta Ediyor
- Artan Obezite, TBMM’nin de Gündeminde
- Türkiye’nin Obeziteyle Mücadelesi
- Obezite, 21’inci Yüzyılın En Önemli Sağlık Sorunudur
- Evde Kalmak Virüsten Korudu, Obeziteyi Artırdı
- “Pandemi Döneminde Yeme Bozuklukları Arttı”
- “Besin Örüntüsü Dengeli Olmalı”
- Evde Hareketsiz Kalmayın!
- Ağır Yaşamların Yükü Hafifliyor Mu?
- Gidene Üzülmek Yerine Var Olanı Güçlendirmeliyiz
- “Babalar Dua Gibidir; Artık Görünmez Olsa Da Dokunur Evladına...”
- “Sanat ve Spor, Bağımlılıkla Mücadelenin Panzehirleridir”
- Gençlerde Davranışsal Bağımlılıklar Artıyor
- “Aile Bağları Ne Kadar Sağlamsa, Bağımlılık Riski O Kadar Azalır”
- "Özgürlük ve Sorumluluk Birbirini Tamamlar"
- Anne-Babalar Dikkat! Uzun Süreli Ekran Maruziyeti Nelere Yol Açıyor?
- Yeşilay Gençlerin, Gençler Yeşilay’ın Yanında!
- Geleceğin Olimpiyat Şampiyonları TOHM’da Yetişiyor
- “Bağımlı Kişi, İnterneti Bir Kaçış Yöntemi Olarak Kullanıyor”
- Anne Babaya Güvenli Bağlanma Bağımlılıktan Korur
- “Öz Saygısı Düşük Bireylerde Bağımlılık Riski Daha Fazladır”
- Pandemi Sürecinde Kaygı Bozukluğu Arttı
- Sosyal Kaygı İnternet Bağımlılığını Tetikliyor
- Buz Hokeyi Sayesinde “Tek Yürek” Oldular: Bağımlılıktan Kurtuldular
- Dijital Çağın Hastalığı: Yeni Nesil Bağımlılıklar
- Yasa Dışı Kumar ve Bahisle Hukuksal Mücadele
- Sevgi ve İlgi Bağımlılıklardan Korur
- “Bağımlılık Tüm Aileyi Etkileyen Bir Hastalıktır”
- “Dijitalleşme Aile İçi İlişkilerin Kalitesini Düşürüyor”
- “Pandemiden Ders Çıkararak Geleceğimizi Kurtarabiliriz”
- “Kampanyalar Sigara Endüstrisinin Gerçek Yüzünü Gösteriyor”
- "Tütün Fiyatları ve Vergiler Düşürülmemelidir"
- “Elektronik Sigara Kullanmak, Marka Değiştirerek Sigara Kullanımına Devam Etmek Gibidir”
- “Sigarayı Bırakmak Kanser Riskini Azaltır”
- Pandemide Sigara İçme Oranları Düştü
- "Çocuğunuzun ‘Hayır’ Deme Becerisini Geliştirin"
- Madde Bağımlılığı COVID-19'u Tetikliyor
- "Bağımlılık Tedavisi Ertelenmemeli, Güçlendirilmeli"
- “Madde Bağımlılığının Gerçek Tedavisi Rehabilitasyondur”
- Zehir Tacirlerinin Pandemi Fırsatçılığı
- Her İki Madde Bağımlısından Biri Depresyonda
- "Online Terapi, Kişileri Madde Kullanımından Uzak Tuttu"
- “Gençlik İnsan Hayatının En Zor Dönemidir”
- Doğru Rol Model Olmak Önemli
- “Spor ve Sanat Tedavi Edicidir”
- Mutluluk Ailede Başlar
- “Depresyon, Gündelik Bir Keyifsizlik Hali Değildir”
- Beslenme Anlayışı Ailede Şekilleniyor
- “Organik Beslenmeye Mucizevi Bir Anlam Yüklenilmemeli”
- Bir Tür Yeme Bozukluğu: Ortoreksiya Nervoza
- Tarladan Sofraya Uzanan Bir Zincir: Gıda Güvenliği
- “Tarımsal Üretimi Tüketici Davranışları Belirleyecek”
- Ekolojik Yaşam Arayışları
- “Çocuklarımızı Korumakla Yükümlüyüz”
- Oyun Bağımlılığı Nelere Yol Açıyor?
- Oyun Bağımlılığı Yetişkinleri de Buluyor
- "Ticari Kaygılar Çocukları Korumanın Önüne Geçiyor"
- "Yasak Koyarak Çocuğunuzu Bağımlılıktan Koruyamazsınız"
- Oyun Bağımlılığının Karanlık Yüzü
- Davranışsal Bağımlılıklara YEDAM Desteği
- Bütün Aile Toplanalım, Ekranları Unutalım
- "Eğitimin Sürekliliği Sağlanmalı"
- “Çocuklarınıza Onları Önemsediğinizi Hissettirin”
- Bu Sefer Ziller Ebeveynler İçin Mi Çalıyor?
- Okul Fobisi Sizi Korkutmasın!
- Okula Yeni Başlayanların Pandemiyle İmtihanı
- Okullar Sağlık Tedbirleri İle Açılıyor
- Yeşilay Eğitim Faaliyetleri Hız Kesmiyor
- Gençlerde Alkol Bağımlılığında Önemli Bir Basamak: Sosyal İçicilik
- Alkol Bağımlılığı Nedir, Nasıl Başlar, Nasıl Tedavi Edilir?
- Nöroloji Alkolün Güvenli Sınırı Yok Diyor!
- Pandemi Bağımlılıkları Tetikledi
- Alkol Vücuda Neler Yapar?
- “İyiliğin Kanatlarına Tutunmaya Her Zamankinden Çok İhtiyacımız Var”
- Pandemi Günlerinde Dayanışmanın Çarpan Etkisi: Vefa Sosyal Destek Grubu
- Türkiye’de Afet Yönetimi ve Gönüllülük
- "İnsan"ın En Zor Anında 152 Yıldır Hep O Var: Türk Kızılay
- Bağımlılığa Karşı "Gönüllü" Mücadelenin Adı; Yeşilay
- Bir Ömür Boyu Yeşilaylı Olanlar…
- Gönüllü Olmak Hem Sizi Hem De Dünyayı Değiştirir
- Vakıf ve Gönüllülük Üzerine
- "Teknoloji Kullanımı Stresi Artırıyor"
- Pandemi Günlerinde "Teknoloji" Dost Mu, Düşman Mı?
- Koronavirüs Dijital Bağımlığı Tetikledi
- "Evden Çalışma Modeli B Planı Olarak Elimizde"
- 10 Soruda Koronavirüs Sonrası Küresel Sistem
- "Şişenini Dibi"nden Görünenler
- İpler Senin Elinde Alkole Hayır De!
- Prof. Dr. Mehmet Ceyhan: "Sigarayı Bugün Bıraksanız Yarın Covid-19 Riskiniz Azalır"
- Diyetisyen Derya Zünbülcan: "Esas Risk, Yanlış Beslenme"
- "Koronafobi" Virüsten Daha Hızlı Yayılıyor
- Hayat da Eğitim de Eve Sığar
- Korona Günlerinde Ev Hayatı
- Sağlıklı Yaşam İçin Sporla “Evde Kal”
- Doğal Dezenfeksiyon Aracı: Güneş
- El Hijyeni Virüsten Korur
- Evde Düzen İçin İpuçları
- Bahane Yok! Oyun Vakti
- Asıl Soru Şu; Bağışıklık Sistemimizi Nasıl Koruruz?
- "Dengeli Beslenme Sizi Mutlu Eder"
- Daha İyi Bir Yaşam İçin Sadeleşin
- Doğal Yaşamda Sürdürülebilirlik Önemli
- Aşılama Yalnızca Kişiyi Değil Toplumu da Koruyor
- Bitkilerin İyileştirme Gücü Hakkında Her Şey
- Gençlikve Spor Bakanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu: "E-sporun en büyük riski, dijital bağımlılıktır"
- DSÖ’nün Gündeminde E-spor ve Oyun Bağımlılığı Var
- E-Spor Obeziteye Neden Oluyor
- Dijital Oyun Nasıl E-spor Oldu?
- Prof. Dr. Tolga Arıcak: E-Spor Bağımlılık Riskini Artıracak
- Yeşilay Genel Başkanı Prof. Dr. Mücahit Öztürk: Dijital oyunların e-spor olarak anılmasına itirazımız var
- Amaçları Daha Fazla İnsanı Bağımlı Yapmak
- Elektronik Sigara ile Yasal Mücadele
- Elektronik Sigara Can Almaya Devam Ediyor
- Elektronik Sigara da Sigara Kadar Zararlı
- Doç. Dr. Toker Ergüder: Elektronik Sigara, En Az Sigara Kadar Bağımlılık Yapıyor
- İlaç, Şifa Mı Bağımlılık Mı?
- İlaç Bağımlılığı Tedavisi Kişiye Özeldir
- Reçetesiz ve Kontrolsüz Steroid Kullanımı Sağlığı Doğrudan Tehdit Ediyor
- İlaç Suiistimali Küresel Bir Halk Sağlığı Sorunu
- Opioid Grubu İlaçların Kötüye Kullanımında Artış Var
- İlaçların Kötüye Kullanımı Toplumsal Refahı Tehdit Ediyor
- Bağımlılıkların Bıraktığı Tahribatı Doğru Beslenme Onarabilir
- Aç Olmadığımız Hâlde Neden Yemek Yiyoruz?
- Düzenli Aile Sofraları Bağımlılık Riskini Azaltır
- Yeşilay, Yeme Bozukluklarını Bir Halk Sağlığı Meselesi Olarak Ele Alıyor
- Egzersiz Bağımlılığı Yeme Bozukluğu Riskini Artırıyor
- Yeme Bağımlılığı ile Problemli İnternet Kullanımı Arasında Çok Yakın Bir İlişki Tespit Ettik
- Gıda Bağımlılığı’ Terimi Metaforik Bir İfade Değil, Nörobiyolojik Bir Gerçekliktir
- Beyin Ödül Sistemini Hedef Alan Gıdalar
- Davranışsal Bağımlılıklarla Mücadelede YEDAM Desteği
- Sessiz Bir Salgın: Türkiye’de Sanal Kumarın Yayılma Dinamikleri
- Çocukları Sosyal Medyanın Karanlık Yüzünden Nasıl Koruyabiliriz?
- Dünyaca Ünlü Uzmanlar Yeşilay Öncülüğünde Bir Araya Geldi
- Prof. Dr. Heather Wardle: “Bugün Kumar, Tarihin Hiçbir Döneminde Olmadığı Kadar Erişilebilir”
- Davranışsal Bağımlılıklara Karşı Yeşilay Ve Savunuculuk
- Dr. Tasnim Atatrah: “DSÖ Davranışsal Bağımlılıkları Yakından İzliyor”
- Prof. Dr. Marc Potenza: “Davranışsal Bağımlılıklar Da En Az Kimyasal Bağımlılıklar Kadar Ciddiye Alınmalı”
- Doç. Dr. Merih Altıntaş: “Davranışsal Bağımlılıklar Önemli Bir Halk Sağlığı Problemi Hâline Gelmiş Durumda”
- Prof. Dr. Osman Tolga Arıcak: "İnsanın Sahip Olduğu En Önemli Teknoloji Beyni ve Bedenidir"
- Kış Depresyonunun Bağımlılıklara Etkisi
- Bağımlılıkta Mücadelede Psikososyal Destek Kavramı Ve YEDAM Modeli
- Bağımlılık Tedavisinin Önündeki Görünmez Duvar: Stigma
- Kişilik Bozuklukları ve Bağımlılık İlişkisi
- YEDAM’dan Bütüncül ve Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı
- Bağımlılıkta Kırılgan Zemin: Psikolojik Sorunlar Neden Mi, Sonuç Mu?
- Prof. Dr. Hakan Coşkunol: “Bağımlılık Kişiyi Bedensel ve Varoluşsal Bir Esarete Sürükler”
- Hilal-İ Ahdar'ın Nuru: Yeşil Gözlü Yâre Bir Hatıra
- Yeşilay Olmasaydı Ne Olurdu?
- Geleceği Tasarlamak Bağımsızlık Yolculuğunun Mimarlığı
- Bağımlılıklarla Mücadelede Stratejik Bir Gereklilik: Yeşilay Şubeleri ve Yerel Yönetimler İş Birliği
- Türkiye Yeşilay Cemiyetinin Dünyadaki Öncü Rolü
- Dünden Bugüne Kumarla Mücadelede Yeşilay Dijital Kumar Çağında Küresel Stratejiler
- Dünden Bugüne Madde Bağımlılığıyla Mücadelede Yeşilay Madde Bağımlılığında da Önleyici ve Öncü Mücadele
- Dünden Bugüne Tütün Bağımlılığıyla Mücadelede Yeşilay 106 Yılın Emeği ve Kararlılığı
- Dünden Bugüne Alkolle Mücadelede Yeşilay Takvim Değişti, Mücadele Aynı
- Kuruluşundan Günümüze Kadar Yeşilay Cemiyetinin Çıkardığı Dergiler Yeşilay Tarihinin Eşlikçileri: Yeşilay Dergileri
- Yeşilay’ın Kurucularından Belgeler
- Yeşilay’ın Hafızası
- Yeşilay Genel Başkan Yardımcısı Sümeyye Ceylan: “Toplumun Bütün Bireylerinin Bu Mücadelede Sorumluluk Alması Gerekiyor”
- Sağlıklı Nesiller Ailede Başlar, Gönüllülükle Güçlenir
- Kendini Gerçekleştirme Yolculuğunda Rehberlik
- Sağlıklı Nesiller İçin Bağımlılığı Önleme Çalışmaları
- Tedavi Ve Rehabilitasyon Süreci: İlmek İlmek Hayata Yeniden Bağlanmak
- Çocuk, Bağımlılık ve Damgalama
- Bağımlı Çocuğu Olan Aileler İçin Yol Haritası
- Hayır Diyebilmek Neden Önemli?
- Dijital Mahremiyet ve “Sharenting” Kavramı
- Doç. Dr. Ömer Kardaş: “Çocukluk çağı travmaları ve bağımlı ebeveyn, bağımlılık riskini artırıyor”
- Prof. Dr. Muhammed Tayyib Kadak: “Çocuklarda ruh sağlığı geleceğe yapılan en değerli yatırımdır”
- Ergenlik mi, Bağımlılık mı?
- Medyada Bağımlılığın Sessiz Yükselişi: Gençler İçin Normalleşen Riskler
- Bağımsız Gençlik ve Önleme Faaliyetleri
- Gençliğin Kırılgan Eşiği: Bağımlılıklar Ve Koruyucu Stratejiler
- Dünden Bugüne İnternet Bağımlılığı ile Mücadelede Yeşilay
- Tüm Boyutlarıyla Ergenlerde Bağımlılık
- Bağımsız Gençlik Kültürü Nasıl İnşa Edilir?
- Yeşilay Spor Kulübü Başkanı Hasan Siret Albayrak: “Spor, Gençlere Bağımsız Bir Kimlik Kazandırır”
- Samet Koca: “Yeşilay Gençleri Sadece Korumuyor, Güçlendiriyor”
- Madde Bağımlılığı Tedavisinde Bütüncül Bir Yaklaşım: Yeşilay Rehabilitasyon Merkezleri
- Ailede Madde Bağımlılığıyla Mücadele: Doğru Yaklaşım ve YEDAM Rehberliği
- Madde Bağımlılığında Sosyal Dışlanmadan Sosyal İçermeye: Sosyal Politikalar ve YEDAM Modeline Bakış
- Madde Kullanımını Bıraktıktan Sonra Neler Oluyor?
- Küreselde ve Yerelde Madde Kullanımı
- Madde Bağımlılığı İle Mücadelede Koruyucu ve Önleyici Yaklaşımlar
- Madde Bağımlılığına Giden Yol: Riskler ve Erken Belirtiler
- Görünmez Tehlike: Sentetik Maddeler ve Dijital Çağda Bağımlılığın Dönüşümü
- Doç. Dr. Ebru Aldemir: “Yardım İstemek İçin ‘Dibe Vurmayı’ Beklemek Gerekmez”
- Prof. Dr. Hakan Coşkunol: “Asıl Hedefimiz, Gençlerin Bu Döngüye Hiç Girmemesi”
- Alkol Kullanımının Toplumsal Haritası
- Eğlenirken Tüketilmek: Sosyal Kabul Baskısı ve Popüler Kültür Tuzakları
- Gençlerde Alkol Yönelimini Fark Etmek ve Doğru İletişim Kurmak
- Belleğin Sessizce Durduğu An: Alkol Kullanımı ve Blackout
- Çifte Tehdit: Kumar ve Dijital Bağımlılıkların Alkolle Tehlikeli Dansı
- “Ben Sadece Sosyal İçiciyim”: İnkâr Mekanizması ve Alkol Kullanım Bozukluğunun Erken İşaretleri
- Bir Aile Hastalığı Olarak Alkol Bağımlılığı ve Kodependans (Eş Bağımlılık)
- Alkol Yoksunluğunun En Tehlikeli İki Yüzü: Deliryum Tremens ve Korsakoff Sendromu
- İlk Kadehten Bağımlılığa… Beyinde ve Bedende Neler Oluyor?
- Pazarlamanın Gizli Yüzü: Dijital Çağda Örtülü Alkol Propagandası
- Klinik Psikolog Mehmet Büyükçorak: “Gerçek Entelektüel Derinlik Zihnin Uyuşmasında Değil, Zihinsel Berraklıktadır”
- Serinleten İllüzyon: Alkol Endüstrisinin “Yaz ve Eğlence” Kıskacı
- YEDAM Müdür Yardımcısı Mert Şerbetçi: “Bağımlılık Bir İrade Sorunu Değil, Beyin Hastalığıdır”
- Dumansız İllüzyon: Yeni Nesil Tütün Gerçekten Zararsız Mı?
- Kampüslerden Başlayan Dumansız Gelecek
- Yasal Sınırlamalar ve YEDAM’ın Ücretsiz Psikososyal Destek Hizmetleri
- Ceza mı, Denetim mi, Toplumsal Destek mi? 19 Temmuz 2009 Sigara Yasaklarının Başarı Faktörleri
- Sigara Sadece Cebimizi Yakmıyor
- Yeşilay’ın 2025 Türkiye Tütün Raporu Bize Ne Söylüyor?
- Duman Altından Dumansız Hava Sahasına: Türkiye’nin Tütünle Mücadelesi
- “Sigarayı Bırakmak Bir Karar Değil, Bir Süreçtir”
- “En İsabetli Tütün Kontrol Politikası, Çocukları Sigaradan Uzak Tutmaktır”
- Okullarda En Sık Karşılaşılan Bağımlılık Türleri ve Mücadele Yolları
- Yeterli Olmanın Yükü: Baskıdan Kaçışa, Kaçıştan Bağımlılığa
- Okulda Bağımlılık: Öğrenciyi Etiketiyle Değil, İhtiyacıyla Görmek
- Bağımlılık Yaşayan Öğrencilerin Tedavi, Rehabilitasyon ve Okula Uyum Süreçleri
- Bağımlılıkla Mücadelenin Temeli: Okullarda Yeşilay Önleme Çalışmaları
- Okullarda Bağımlılıklarla Mücadele
- Doç. Dr. Mustafa Otrar: “Bağımlılıkla Mücadeleyi Eğitim Sürecinin Bir Parçası Olarak Ele Alıyoruz”
- Pornografi Duygulara ve İlişkilere Ne Yapıyor?
- Ekranlar Odaklanmamızı Nasıl Etkiliyor?
- Çocukluktan Ergenliğe Geçişte Dijital Oyunlar ve Saldırganlık
- Yapay Zekâ Bizden Neler Alıyor?
- Dijital Dünyada Duygusal Derinlik: Kısa Videoların Duygu Dünyamıza Etkisi
- Ekran Süresinin Ardındaki Gerçek İhtiyaçlarımızı Görmek
- Türkiye Sosyal Medya Araştırma Raporu’ndan Çarpıcı Veriler: Sosyal Medya Bir Duygu Düzenleme Aracı Hâline Geldi
- “Sürekli Uyaranla Dolu Bir Dünyada Çocukların Sıkılmaya ve O Sıkıntıdan Kendi Oyununu Çıkarmaya da İhtiyacı Var”
- "Çocuğumuzu Dijital Dünya Değil, Biz Eğitmeliyiz"
- Akciğerlerimiz Katlediliyor: Ormansızlaşma ve Bağımlılıklar
- Dumanın Diğer Kurbanları: Pasif İçiciliğin Doğaya ve Hayvanlara Zararları
- Bir Şişenin Görünmeyen Bedeli
- Görünmeyen Bedel: Yapay Zekâ Ne Kadar Elektrik ve Su Harcıyor?
- Tüketirken Tükenmek: Kontrolsüz Tüketimin Doğaya Bedeli
- İklim Değişikliği ve Bağımlılık Riski: İklim Değişikliği Gençlerin Ruh Sağlığı Nasıl Etkiliyor?
- Atık Sulardaki Potansiyel Tehlike: Uyuşturucu Kalıntıları ve Kimyasal Atıklar
- Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Seval Palteki: “Yeşil Alanlar Bağımlılıkların Önlenmesinde Koruyucu Bir Rol Üstlenebilir”
- Doç. Dr. Evşen Güzel: “Atık Su Temelli Epidemiyoloji, Toplum Sağlığını İzlemenin Güçlü Bir Yöntemi”
- Bir Çevre Sorunu Olarak Bağımlılıklar
- Prof. Dr. Emine Didem Evci Kiraz: “İnsanların Bağımlılıklardan Uzak Durabilecekleri Yaşam Çevrelerini Oluşturmak Gerekir”
- COP31: Sağlık, Çevre ve Bağımlılık Aynı Geleceğin Parçası
“Yeşilay Olmadan Böyle Bir Mücadelenin Düşünülmesi Mümkün Değil”
T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen yeni mevzuat çalışması, tütün ürünü kullanımını ve görünürlüğünü toplumdan tamamen silmeyi hedefleyen kapsamlı düzenlemeler getiriyor. Hepimizin yeni mevzuatın detaylarını merak ettiği şu günlerde, tütünle mücadele konusunda en çok emeği geçmiş isimlerden Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl ile bir araya geldik ve tütünle mücadele tarihimizin en önemli kırılma noktalarını konuştuk.
Türkiye’de tütünle mücadele tarihine baktığımızda, 19 Temmuz 2009’da hayata geçirilen düzenlemeler çok büyük bir kırılma noktasıydı. Bu yasanın hazırlanması, yazılması ve kabulü sürecinde sivil toplum örgütlerinden siyasetçilere, bilim insanlarından hukukçulara, sanatçılardan sporculara pek çok değerli isim bir araya geldi; uzun saatler boyunca hem mevzuat üzerine titizlikle çalıştılar hem de saha çalışmalarıyla halkın nabzını tutup toplumu bu büyük değişime hazırladılar. Zaman içerisinde uygulama ve denetim mekanizmalarında yaşanan yavaşlamalar, aksaklıklar yasanın hayatın içinde görünürlüğünü azaltsa da bu yasayla birlikte Türkiye toplumsal olarak büyük bir dönüşüm yaşadı. O dönemin mimarlarından Prof. Dr. Cevdet Erdöl ile bir araya geldik, hem bu tarihi yasanın ayrıntılarını konuştuk hem de yeni mevzuat çalışmaları üzerine temennilerini, görüş ve önerilerini dinledik.
Türkiye’de tütünle mücadele tarihine baktığımızda, 19 Temmuz 2009’de hayata geçirilen düzenlemeler çok büyük bir kırılma noktasıydı. Öncelikle bu dönüm noktasına giden süreçte neler yaşandığını konuşalım… Bu tarihî dönüm noktasının hemen öncesindeki Türkiye tablosu ile sonrasındaki toplumsal dönüşümü nasıl kıyaslarsınız? Kamu politikaları açısından o gün neyi, nasıl değiştirdik?
Öncelikle bu röportajı, gelecek nesillere kalması bakımından da önemsediğimi ifade ediyorum. Bu dönem içerisinde baktığımız zaman 2009 öncesini, o süreçte neler yaptığımızı görmek lazım. Bu kanunun hazırlıklarına 2002’de başladık. 2005’e kadar yoğun bir çalışma oldu. 2005’te kanunun metnini yazmaya başladık. Aynı yıl bir teklif olarak sunduk aslında fakat teklifin görüşülmesi sıkıntılı oldu. Uzun süre gündeme alınmadı, Meclis Başkanlığı bizi Sağlık ve Adalet Komisyonu’na yönlendirdi. Sağlık Komisyonu olarak biz ikincil komisyonduk ama kanunu her şeyiyle görüşüp hazır hâlde Adalet Komisyonu’na getirdik. Ancak burada zikretmekte büyük fayda var, Köksal Toptan Bey’in büyük gayretleri oldu, Adalet Komisyon Başkanı’ydı o zaman. Onun hususi gayreti ile kanunu olgunlaştırdık. Benim teklifim dışında iki ayrı milletvekilinin de teklifleri vardı, bunlar birleştirilerek kabul edildi. Alt komisyon, üst komisyon bütün görüşmeler bitti, teklif kanuna hazır hâle getirilerek TBMM’ye gönderildi. Fakat gündem sırasına alınamadı, çok gerilerde kaldı. Nihayet 2007’de seçimler yapılıp 23. dönem başladığında eski kanun teklifleri hükümsüz kaldılar. Bizim verdiğimiz kanun teklifi de hükümsüz kaldı. Biz de ikinci dönemde ilk iş olarak bu kanun teklifini yeniledik. Tekrar Meclis Başkanlığı’na gitmesi, yeniden komisyonlardan geçmesi gerekiyordu. Biz zaten kanun tasarısını geçen dönemde hazırlamıştık, komisyonlarda uzatırsak buna çok müdahaleler olur diye düşündük. Allah rahmet eylesin Ankara Milletvekilimiz Ahmet İyimaya Beyefendi bu görüşümüzü komisyonda kabul etti ve doğrudan TBMM’ye gönderdik. 12 Aralık 2007’de Başbakanlık tarafından Tütün Strateji Planı yayımlandı. O zaman Sayın Cumhurbaşkanımız başbakandı. Tütün Strateji Planı açıklanınca çok büyük bir mesafe kat edilmiş oldu.
Bu konuda Sağlık Bakanı Recep Akdağ tarafından Dünya Sağlık Örgütü’nün Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin 2003’te New York’ta imzalanması ve ardından kanunlaştırılması bizim için resmî ve mevzuat olarak birer kilometre taşı oldu. Dönemin Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan 12 Aralık 2007 tarihinde Tütün Strateji Planı duyurusunu yaptı. Süreç içerisinde tütünle mücadele terörle mücadele gibidir diyerek bize verdiği büyük desteği tüm dünyaya ilan etmesiyle işimiz çok kolaylaştı. Bu sayede kanun tasarısı öne alınarak 3 Ocak 2008 tarihinde TBMM bünyesinde kabul edildi. Düzenleme sürecinde kanunu erteleyelim ya da belirli maddeleri kapsam dışı bırakalım şeklinde iyi niyet taşımadığını değerlendirdiğimiz çeşitli engellemelerle karşılaştık. Buna rağmen Sayın Recep Akdağ ile yürüttüğümüz kararlı iş birliği sayesinde kanunun çıkmasını sağladık. Rahmetli Sayın Ahmet İyimaya da Adalet Komisyonu bazında sürecin en büyük destekçilerinden biri oldu.
Kanunun çıkış sürecinde öncelikle üniversiteleri, sivil toplum örgütlerini, medyayı ve tütünle mücadele etme azmini taşıyan birçok farklı kesimi bir araya getirdik. Beraberce TBMM’de olmamız hasebiyle geniş bir toplumsal mutabakat oluşturduk. Bu süreçte en önemli konu toplumsal bir mutabakat oluşturulabilmesi. Kanunu yazmak kolaydır; bugün bir hukukçuya istediğiniz kanunu verin, size birkaç saatte bilemedin bir günde çok kapsamlı bir kanun hazırlayabilir. Kanun yazmak elbette önemli ama o aslında işin en kolay kısmı. Bu toplumsal mutabakat çerçevesinde çok fazla destek aldığımız kişiler oldu; üniversiteler, başta Yeşilay olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşları, sigarayla mücadele eden pek çok dernek ile o dönemde hep beraber hareket ettik. Medyadan profesyonel yardım aldık. Dünya Sağlık Örgütü gibi uluslararası örgütlerin desteğini almakla birlikte, bizim düşündüklerimizi halka anlatmak, halkın kabulünü artırmak bakımından medyanın rolünü bildiğimizden medyayla profesyonel olarak çalıştık. Hangi açıklamanın hangi gün hangi beyanın hangi saat verileceği dahi medya yöneticilerimiz tarafından belirlendi. Bizleri olması gerektiği gibi yönlendirdiler. Oldukça güzel bir hazırlık yaptık.
19 Temmuz 2009 düzenlemelerinin hayata geçirilme sürecinde, tütün endüstrisinin doğrudan ya da dolaylı lobicilik faaliyetleriyle mücadelenin önüne çıkardığı en büyük engeller nelerdi? Bu ölçekte bir kamu politikasını yasalaştırmaya çalışırken, tütün kartellerinin baskı ve manipülasyonlarına karşı nasıl bir direnç gösterildi, ne gibi zorluklarla karşılaşıldı?
Bu süreçte karşımızda kanunu çıkarmamak için uğraşan birçok müessese, kurum ve kuruluş vardı. Bunların içerisinde en önemlisi tütün kartellerinin Türkiye temsilcileriydi. Türkiye’de bu büyük endüstrinin bir noktada satın aldığı, beraber çalıştığı herkes bizim karşımızdaydı. O dönem başbakan olan Sayın Cumhurbaşkanımızın muazzam dirayeti, liderliği ve bizleri cesaretlendirmesi işimizi kolaylaştırdı. Biz yola çıkarken öncelikli hedefimiz çocuklardı. Çünkü senelerdir tütün kullanan insanları ikna etmenin zor olduğunu biliyorduk. Bu yüzden çocukların tütüne bulaşmasını, tütüne ulaşmasını engellemek için neler yapabiliriz düşüncesiyle yola çıktık. Tütün paketleri açılıp çocuklara tek tek satılarak alışkanlık kazanmaları sağlanıyor. Bunlar gözümüzün önünde oluyor. Çocuklar tütüne bulaştıkları zaman bir daha da bırakamıyorlar. O çocukların daha sonra değişik maddelere bulaştıklarını görüyoruz. Bağımlılığın tek bir sigarayla başladığını çok iyi bildiğimiz için bu mücadeleyi çocukları koruma perspektifinden yola çıkarak hazırladık. Nihayet mevzuatın TBMM’den geçirilmesini sağladığımızda aslında orada da çok direnç gösterildi. Burada “Sigara içenler direnç göstermiştir” diye sakın düşünmeyin. Ancak tütün endüstrisinin de çok güçlü olduğunu aklınızdan çıkarmayın.
Bu dönemi biraz ayrıntılı dinlemek isteriz…
Belki burada çıkarmamız gereken birkaç ders var. Özellikle bu dönemde, kanunun yürürlüğe girmesinden sonraki bir yıl içerisinde İstanbul’daki 10 büyük eğitim araştırma hastanesinde, acil servise müracaat eden hastaların durumuyla ilgili bilimsel bir çalışma yaptırdık. Elde edilen veriler yüzümüzü güldürdü. Özellikle çocukların astım nedeniyle acillere müracaat etmesi, insanların kalp kriziyle müracaat etmesi %22-32 aralığında olmak üzere azalmıştı. Bunlar büyük mutluluk veren sonuçlardı. Bu ülkemizin hastalık yükünün, mali yükün, ilaç yükünün önemli oranda azalması demekti. Bu takiplerim devam etti. Beş yılın sonunda da kanser hastalarında, bilhassa akciğer kanserlerinde azalmanın beklendiğini biliyorduk. Fakat maalesef kanun istediğimiz ölçüde, istediğimiz düzende yürümedi. Bu nedenle biraz üzgün olduğumu ifade etmek isterim. Şunu da bilgi olarak vermek isterim. Tütün kartellerinin diğer ülkelerde çıkarılan kanunlara karşı ne gibi uygulamalar yaptıklarını inceledik; baktık ki genelde kanunu meclisten çıkartmamak üzere uğraşıyorlar. Bizde de bunu denediler. Bazı dernekleri, odaları, sivil toplum örgütlerini veya bazı kurum, kuruluşları harekete geçirip mahkemelerde davalar açtırdılar. “İkram sektörü zarar görecek, kahvehaneler batacak” diye iddialarda bulunup kanunu durdurmaya çalıştılar. Biz böyle bir davanın karşımıza geleceğini, mecliste durduramadıkları kanunu mahkemelerde durdurmaya çalışacaklarını biliyorduk. Bunun için bizatihi ben TBMM’de Sağlık Komisyonu Başkanı olduğum dönemde kanun tamamıyla yürürlüğe girdikten bir yıl sonra birkaç kuruma resmî yazı yazdım. Bunlardan birisi Maliye Bakanlığı idi. Maliye Bakanlığı’na ilgili şirketlerin, firmaların, iş yerlerinin vergi dilimlerini sordum. İkinci olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna yazdım, yine aynı firmaların işçi sayıları ile ilgili rakamları istedim. İşçi sayıları artmışsa sektör söylenildiği gibi batmamış demekti. Bir de Türkiye Esnaf Sanatkârlar Konfederasyonu’na yazdım. 2007’den itibaren kanun çıktıktan sonraki bir yıla kadar altı aylık aralıklarla kahvehanelerin, lokantaların, sektör sektör açılan kapanan iş yeri sayılarını istedim. Tüm resmî rakamları elime aldım ve süreç başladı. Dönemin değerli Konfederasyon Başkanına canlı yayında karşılaştık ve ona sektörün büyüdüğünü gösteren resmî rakamları gösterdim. Mahkemeler bunlara tam vâkıf olamadıkları için konuyu Danıştay’a taşıdılar. Danıştay 10. Dairesi bu konuyu görüştü. Kahvehanelerin ülkemizin beş yüz yıllık bir geleneği olduğu, bu kanunla mahvolup bitecekleri, dolayısıyla Anayasa Mahkemesi’ne müracaat ederek kanundan kahvehane ibaresinin çıkarılmasını talep edecek şekilde bir karar aldılar. Kanun Anayasa Mahkemesi’ne gittiği zaman kendileriyle gidip görüştük, Maliye Bakanlığı’ndan gelen o şirketlere ait vergi dilimlerinin arttığını, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan gelen verilere göre işçi sayılarının da arttığını, bizatihi Esnaf Sanatkârlar Odası’ndan gelen resmî bilgilere göre kanundan önceki sayıya göre, açılan iş yeri sayısının gerek kahvehanelerde gerek lokantalarda gerekse pastanelerde arttığını gösteren resmî belgeleri Anayasa Mahkemesi’ne ibraz ettim. Mahkeme, Danıştay’ın kahvehane ibaresinin kaldırılması kararını oy çokluğuyla reddetti. Eğer kahvehaneler kanundan kaldırılmış olsaydı şu anda kahvehaneler gibi diğer ikram sektörleri de aynı yola başvurarak belki de kanunu çıkarmamızı tamamen anlamsız hâle getirecekti. Burada önemli bir stratejik adım atarak önceden resmî bilgileri alıp beklettik. İddianın yanlış olduğunu, kendilerine kendi belgeleriyle ibraz ettik. Burada önemli bir kazanım elde edildi. 2009’dan sonraki 4-5 yıl kanunun uygulanmasında halkın da uyumuyla birlikte gayet başarılı bir dönem geçirildi.
Siz o dönem TBMM’de Sağlık Komisyonu Başkanı’ydınız. Bu kanunun çıkması için size destek olan, bu hususta emek sarf eden kurumlar, kişiler kimlerdi?
Unuttuğum isimler olursa ayıp olur ama bir sıralama yapmaya çalışayım. Prof. Dr. Toker Ergüder, Tütün Kontrol Daire Başkanı’ydı. Kendisiyle çok yakın çalıştık. O dönemin Sağlık Bakanı Recep Akdağ müthiş bir destek verdi. Siyasi kimliğinin dışında görev yapan kişileri söyleyecek olursam Sigara ile Savaş Derneği Başkanı Mustafa Aydın hocamın, 4207 sayılı kanunun çıkmasına vesile olan Ahmet Feyzi İnceöz’ün o dönemde önemli destekleri oldu. Gazetecilerden çok destek aldık, çok yakın çalıştığımız iki ismi söyleyeyim, Nilgün Balkaç Hanımefendi ve Erkan Tan Beyefendi. Bu konuda her an, her gün birlikte strateji ürettiğimiz kişilerdi. Bunun dışında şu anda milletvekili olan Tuba Erdemir ve Pervin Tuba Durgut Hanımefendiler, Doktor Havva Sula Hanımefendi bizimle saha çalışmaları yapan isimlerdi. Böyle çok fazla isim var. Millî Eğitim, Sağlık, Adalet Bakanlıklarından bürokrasideki tüm arkadaşlar büyük destek verdi. Bu kanun için çok fazla isimden görüş, destek, öneri aldık. En az altmış, yetmiş kez metni düzenlemişizdir. Sonunda kanun TBMM’ye geldiğinde bize destek olanlar kadar karşı çıkanlar da oldu. Daha önce dediğim gibi bu durumu kişinin sigara içip içmediğiyle orantılı değerlendirmeyin, tütün kartelleriyle merhabası olup olmadığına göre düşünülmesinde fayda var.
Şimdi başka bir noktaya gelmek istiyoruz. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri Türkiye'de tamamen yasak olmasına rağmen, tütün endüstrisinin yasa dışı kanalları besleyerek ülkemizde ciddi bir kaçak pazarı oluşturduğunu görüyoruz. Endüstrinin bu ürünleri “zararı azaltılmış” gibi gösterme çabalarına ve bu kaçak pazarına karşı, sahada ve gümrük kapılarında ne tür ek önlemler alınmalı, bu illegal kuşatmayla nasıl mücadele edilmelidir?
Nargile de öyle lanse ediliyor. Bu tamamen kartellerin uydurmaları ve insanları bu pazarda tutmanın gayretleridir. Önce nargileden söz edeyim, nargilenin içine tütün konuluyor, yakılıyor ardından bir sıvıdan geçiriliyor ve marpuç vasıtasıyla emilerek nefes alınıyor. Bunun çeşitli bulaşıcı hastalıklara sebep olduğunu biliyoruz. Artı o sıvının içine ne konulduğunu da bilmiyoruz. Ona da bağımlılık yapıcı maddeler konabiliyor. Yaktıkları tütün denilen maddenin de içine her türlü madde konulabiliyor. Düşünün içeriğinin neler olabileceğini! Nargilenin sudan geçmekle zararı azaltılamadığı gibi içine konulan çeşitli maddelerle birlikte zararı katbekat artıyor. Ayrıca nargile kullanımının birkaç paket sigara kadar zarar verici olduğunu bilmeliyiz. Nargile kullandıktan sonra insanların neden baş dönmesi yaşadıklarını bilmemiz lazım, çünkü karbonmonoksit zehirlenmesi yaşıyorlar. Hatta bu kişiler araç kullanırlarsa kaza oranlarının arttığını da bilmemiz lazım. Bunlar resmî veriler. Gelelim elektronik sigaraya… Aynı şeyi onun için de söyleyebiliriz, içinde ne olduğunu bilmiyoruz. İçine ne koydukları onların insafına kalmış. Elektronik sigaranın zararları yavaş yavaş gün yüzüne çıkmaya başlıyor. Bildiğimiz klasik sigaradan daha zararlı olduğu anlaşılıyor. Bunlar gençler arasında bir zenginlik göstergesi bir hava atma aracı hâline geldi. Bu durumu son derece tehlikeli, hatta bir davranış bozukluğu olarak görmemiz lazım. Bunun kaçakçılığı da bir güvenlik sorunudur; bunu devletin engellemesi gerekir. Bunlar rahatlıkla ülkeye girebiliyor. Bunu engellemek lazım. Ülkemizde yasal değil ama herkes emzik gibi eline almış geziyor. Sonrasında ne gibi zararlar vereceğini, gençlere, çocuklara, topluma neler olacağını hiç bilmiyoruz. Sektör sinsice bunların zararsız olduğuna dair bir algı oluşturuyor. Öyle hainlik yapılıyor ki, akla hayale gelmez.
Siz bu süreç için ciddi anlamda hem zihin hem gönül yoruyorsunuz… Yeşilay’ın hem o dönemde yaptıkları hem de yeni mevzuatın konuşulduğu bugünlerde yapması gereken şeyler nelerdir? Siz bu mücadelede Yeşilay'ın konumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? En yalın hâliyle sormak gerekirse: Bu mücadeleden Yeşilay'ı çıkarsaydık ne olurdu, Yeşilay olmasaydı bugün nasıl bir Türkiye tablosuyla karşı karşıya kalırdık?
Yeşilay, bizim Cumhuriyetimizden daha yaşlı, daha tecrübeli. 1920’li yılların savaş hâllerini düşünün, Cumhuriyet kurulmamış, ortalık kan gölü… Bu ortamda insanları bağımlılıktan kurtarmak isteyenlerin sembolleştiği, neşvünema bulduğu bir kurum Yeşilay; Hilâl-ı Ahdar. Elbette ki Yeşilay’a çok büyük görevler düşüyor. Üzerine düşeni yaptı mı? Fazlasıyla yaptı, yapmaya da devam ediyor. Biz kanun hazırlıkları aşamasında da kanun çıkarılırken de sonrasında da her zaman Yeşilay ile beraber hareket ettik. Yeşilay olmadan böyle bir mücadelenin düşünülmesi mümkün değil. Ben Yeşilay’ın Vakıf Mütevelli heyetindeyim aynı zamanda. Mevzuat çalışmaları sırasında şöyle bir öneride bulundum: Yeşilay’a denetim fonksiyonları içerisinde kanunla bir görev verilsin, Yeşilay’ın gençlik kollarını denetim fonksiyonları içerisinde yerleştirelim, sivil toplum ülkeyi kendi kontrol etsin. Detaylarını söyleyemeyeceğim bazı önerilerim de oldu ama kabul görmedi. Yeşilay’ın bu kanunun hazırlanmasında, çıkarılmasında, yürütülmesinde çok büyük görevleri, hizmetleri oldu. Bundan sonrasında da daha da olacaktır.
Düzenlemelerin yürürlüğe girdiği ilk yıllardaki kararlılığa rağmen, zamanla özellikle kafe, restoran ve eğlence sektöründe "yarı açık alan" veya "açılır-kapanır tavan" gibi formüllerle yasal boşlukların suiistimal edildiğini görüyoruz. Endüstrinin ve ticari kaygıların yasaları aşındırma çabalarını boşa çıkarmak için denetim mekanizmalarında nasıl bir reform yapılmalı?
Denetim mekanizmalarındaki eksiklik/yanlışlık tütün kullanımını artırdı.
Bugün bakıyorsunuz restoranların, kafelerin en güzel yerleri sigara kullananlar için ayrılıyor. Öncelikle şunu söyleyeyim: Sayın Bakanımız Kemal Memişoğlu Beyefendi’yi kutluyorum, çok önemli bir noktaya parmak bastı. Aslında açılır kapanır olan yerlerin tamamı kapalı alan ama kanunu uygulamadığımız için, oralara gerekli cezayı kesmediğimiz için tüm mekânlar birbirini görüp çeşitli formüllerle yasayı uygulamıyorlar. Aslında mekânda açılır-kapanır diye bir şey yok. Bu sadece bizim mevzuatımıza göre değil Avrupa Birliği mevzuatı 2009 direktifi de böyle diyor: “Açılır kapanır olan yerler kapalı yerlerdir.” Kanunumuz da bunu diyor. Baştan beri böyle ama Sağlık Bakanlığı’nın 2008 veya 2009’de çıkan yönetmeliğinde açılır kapanır yerlerle ilgili bir muğlaklık vardı sonra düzeltildi ama algılama öyle olmadı. Maalesef bu kötü alışkanlık sürüyor. Aslında mevcut yasaları uygulasak yeter.
Tütünle mücadelede vergilendirme ve fiyat politikaları küresel düzeyde en etkili yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor. Ancak vergi artışları ne zaman gündeme gelse, tütün endüstrisinin "kaçak tütün piyasası patlar" argümanını bir baskı unsuru olarak kullandığını görüyoruz. Endüstrinin bu dezenformasyonunu ve ekonomik baskılarını bertaraf etmek, halk sağlığını koruyucu vergi politikalarını kararlılıkla uygulayabilmek için nasıl bir yaklaşım sergilenmeli?
Bu sorunun yeni olmadığını cevabının da yeni olmayacağını belirtmek isterim. Yüz yıl önceki tartışmalar bunlar. Bundan yüz yıl önce bir Fransız siyasetçinin fikridir bu. Kaçak ürünleri vergilendirelim, toplum için bir kamçı olsun denmiştir. Buna uygun hareket edildiği dönemler de oldu. Özellikle 1980’li yıllarda… Bir ülkeye tütün ve sigarayı boca etmek isteyen kartellerin ilk yaptığı iş o ülkenin hemen yanı başında bir sigara fabrikası kurmaktır. 1980’li yıllarda Bulgaristan’da sigara fabrikası kuruldu ve kaçak sigara girmeye başladı. O dönem madem buradan kaçak giriş var bunları vergilendirelim dendi. Şimdi de öyle. Bir ülkeye binlerce ton kaçak sigara nasıl girebilir? Bunu üreten firmaların bilgisi dışında girebilir mi? Bu kaçak sigara 10 paket, yüz paket, bin paket değil ki binlerce paket. Bunlar için ne yapılabilir? İlgili firmaya “Kaçak sigara girişini engellemezsen senin ülkede sigara satışını engellerim” diyebilirsiniz örneğin. Kaçağı engellemek emniyetin işi. Adli ve kolluk kuvvetlerinin yapacağı iş başka, bizim yapacaklarımız başka. Vergileri artırmanın tütün kontrolünde önemli rolü var. Arttırdığımız vergi miktarında tütün kullanım sayısı azalıyor; bunu dikkate almamız lazım. Biz AB ülkelerine baktığımız zaman sigaranın en ucuz olduğu ülkeyiz. Arabada neden en ucuz değiliz de sigarada en ucuzuz. Bu ucuzluğun ülkeye maliyeti ne? Bu kadar çok sigara içmenin bedelini kim ödüyor? Tüm toplum ödüyor. Hastanelerin yükü artıyor, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yükü artıyor. Bu bedeli kim ödüyor? Yine sen, ben, tüm vatandaş ödüyor. Sigara içenlerden daha yüksek vergi almak, sağlık harcamalarındaki katkı payını yüksek almak veya içmeyenlerden düşük alarak onları ödüllendirmek gibi çeşitli metotlar olabilir. Bunlar düşünülüp tartışılmalı. Vergiyi artırmanın kaçak sigarayı artıracağını düşünüp ülkemizin açık hava hastanesine dönmesine benim gönlüm razı değil.
Malumunuz olan düzenleme sürecinde geçmişteki tecrübeden hareketle görüş, öneri ve temenniniz nedir?
Halka yapacağımız şeyleri sayın bakanımız, bakanlık yetkilileri, üniversiteler ve bilim insanları marifetiyle anlatmalıyız. Medyayı kullanarak yapılacakların detaylı olarak anlatılması lazım. Sonuçlarına dair yurt dışı örneklerine değinmek, insanları ikna etmek lazım. “Bu iş sizin faydanıza, daha önce yaptık ve faydasını gördük” demeliyiz. Halkın kabul oranı arttı ama kullanım oranı da arttı. Uygulama sistemini yeniden gözden geçirip, bunu uygulanabilir hâle nasıl çevirebiliriz sorusu üzerinde düşünmemiz lazım. Uygulamadaki hataları engelleyecek, ortadan kaldıracak bir düzen kurulması gerekiyor. Yazdığımız metni uygulamamız, uygulayamayacağımız metni yazmamamız gerekiyor. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde tüm siyasi partilerden, sanatçılardan, sporculardan destek alarak, medyayı harekete geçirerek bir kamuoyu oluşturup kanunu TBMM’ye sevk etmekte fayda var diye düşünüyorum. Eksiklikler olabilir ama niyet iyi, en önemlisi bu. Kapalı-açık alan mevzusunu netleştirmek gerekli. “Sigarayı bizim belirlediğimiz sadece şu alanda içebilirsiniz” demeliyiz. “Buraların dışında sigara içemezsiniz” demeliyiz.
Sayın bakanımız bu konuda gayret gösteriyor, yeni hukuki düzenlemeler yapılacak ama biz bir öncekini uygulayabilsek büyük bir adım atmış olacağız. Lütfen uygulayamayacağımız kanunu yapmayalım, yapacağımız kanunu uygulayalım. Eğer bir kanunu önce sıkı uygulayıp sonra gevşetecekseniz sonuçları daha da kötü olur. Bizim yaşadığımız da tıpkı budur. Önce sıkı yaptık sonra gevşettik, şimdi eskiyi arıyoruz. Sigara içme oranını %32’den %27’ye indirdik, sonra yasakları bir gevşettik şimdi %38’lerde belki de daha fazladır bilemiyorum. Mevzuatı yaparken uygulayıcıları gözden geçirmemiz; uygulama sistemini, denetleme sistemini yeniden revize edip rasyonel hâle getirmemiz gerekiyor. Sonrasında her kanunu uygulayabiliriz. Ama eski düzenle devam edersek istediğimiz mevzuatı yapalım başarılı olamayacağız diye bir korkum var.