makaleler

1030
Tütün Bağımlılığı

E-sigara Can Almaya Devam Ediyor

Burçin ŞENEL

Haberlerde elektronik sigarayla ilgili “gizemli” ölümler üzerine yüzlerce bilgi dolaşıyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen bu haberler, sigaranın ölümcül sonuçlarını tekrar gündeme getirdi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nden yapılan açıklamaya göre açıklanamayan akciğer hastalığına yakalananların sayısı 80 bini geçerken, 15 eyalette 18 kişi hayatını kaybetti.

ABD elektronik sigara kullanım oranının çok yüksek olduğu ülkelerden biri. 2011 yılında yüzde 1,5 olan kullanım oranı 2017 yılında yüzde 12’ye 2018’de ise yüzde 21’e yükseldi. Bu oranlardaki en çarpıcı gerçek ise en çok gençlerin kullanması, öyle ki ülkede sigara kullanan yetişkinlerin oranından daha fazla bir orana ulaşmış durumda. Cihazların, nikotin içeren ürünlerin yanısıra esrarın (mariuhana) etkili maddeleri olan tetrahidrokannabinol (THC) ve kannabidiolün (CBD) ile bunları konsantre olarak içeren kenevir yağının (butanehashoil) kullanılmasıyla zararı ve bağımlılığı artırıyor. Son yıllarda yapılan araştırmalar bu maddelerin kısa süreli kullanımında dahi damar duvarlarına ve solunum yollarına ciddi zararlar verdiğini ortaya koyuyor. Ülkede son zamanlarda öldürücü bir akciğer hastalığı teşhisiyle hastaneye başvuranlarda artış görüldü. İlk kez geçtiğimiz ağustos ayında topluma duyurulan vakada hastalığın bulaşıcı olmadığı tespit edildi. Yapılan araştırmalar sonrasında hastaların hepsinin tek bir ortak yönü vardı, o da e-sigara kullanmaları. Öksürük, şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, bulantı, kusma, ishal gibi şikâyetlerle hastaneye başvuranların çoğu ne yazık ki onlu ve yirmili yaşlardaki gençler. Vaka sayısının her geçen gün artması ülkede büyük tedirginlik yaratmaya başladı. 20 Ağustos’ta 15 eyalette 149 olan sayı 30 Ağustos’ta 49 eyalette 215 hastaya ulaştı. Şu an 33 ölüme ve 1479 hastaya ulaşmış durumda ve sayı her geçen gün artmaya devam ediyor. Wisconsin ve Illinois’teki hasta vakalarını inceleyen bilim insanları ilk vakanın geldiği günü 21 Nisan 2019 olarak saptadı. Tüm bu semptomların son doksan gün içinde e-sigara kullananlarda görüldüğü ve hastaların yüzde 37’sinin esrarın etkin maddesi THC’yi, 17’si ise nikotin içeren cihazlar kullandıkları belirlendi. Beş kişinin ise pnomoni denen zatürreye yakalandığı ortaya çıktı. Tüm bunlardaki ortak madde E vitamini asetat ve uzmanlar bu noktaya odaklanıyor. Pil patlamaları, içindeki sıvının içilmesi veya nikotin dozunun artırılması kaynaklı oluşan hastalıklar, yaralanmalar ve en kötüsü ölüm vakalarındaki artış ülkede tedirginlik yaratmaya devam ediyor.

ÖLÜMCÜL VAKALARDA ARTIŞ

3 YIL BOYUNCAELEKTRONİK SİGARA İÇEN 18 YAŞINDAKİ GENÇ KIZ KOMAYA GİRDİ Utah’ta yaşayan Maddie Nelson, hastaneye başvurduğunda üç yıldır elektronik sigara kullanıyordu. Şiddetli böbrek ve sırt ağrıları nedeniyle kısa süre içinde komaya giren kızın akciğerlerinde çok ciddi hasar olduğu tespit edildi. Bilincini tamamen kaybettikten sonra doktorların yoğun çabaları sayesinde hayata geri döndürülen genç kızın akciğerlerinde gliserin parçalarına denk gelindi. Doktorları nadir bir akciğer hastalığı olan akut eozinofilik pnömoni geçirdiğini ve röntgenlerde Nelson'ın ciğerlerinde çok ciddi hasarlar olduğunu söylediler. Nelson'ın ciğerlerinde elektronik sigara likitlerinde bulunan gliserinin neden olduğu yağ parçacıklarının tespit edildiğini ve bugüne dek gördükleri en kötü akciğer olduğunu açıkladılar.

E-SİGARA KULLANAN BİR GENCİN CİĞERLERİ YAŞLANDI

18 yaşındaki sporcu Hergenreder sigaranın sağlığa zararlarının farkında olarak elektronik sigara kullanmaya başladı. Sigara kadar zararlı olmadığını düşünen genç, göğüs darlığı ve öksürük şikayetleriyle hastaneye başvurduktan sonra doktorların söyledikleri karşısında şaşkına döndü. Doktorların açıklamalarına göre Hergenreder’in ciğerleri 18 yaşındaki bir bireyin ciğerlerine değil 70 yaşındaki yaşlı bir kişinin ciğerlerine benziyordu. Bu yaşta bir kişinin ciğerlerinin bu kadar kötü olmasının nedenini elektronik sigaraya bağlayan doktorlar Hergenreder’i tedavi altına aldı.

E-SİGARA DENERKEN FENALAŞTI

24 Ağustos’ta Illinois eyaletinde bir kişi ağır solunum şikâyeti nedeniyle hastaneye başvurdu. Doktorlarının tanımlanamayan bir akciğer hastalığı açıklaması yaptıkları hasta tedavi altına alındı. Yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamayan hastanın ölüm nedeninin e-sigara olduğu açıklandı. Ayrıca Oregon’da bir elektronik sigara mağazasında e-sigara deneyen bir kişinin fenalaşarak hastaneye kaldırıldığı raporlandı.

PATLAYAN CİHAZLAR ÖLÜM NEDENİ

Ne yazık ki e-sigarayla ilgili ölüm haberleri sadece içmekle ilgili değil. Cihazın patlaması nedeniyle hayatını kaybeden onlarca kişi var. 38 yaşındaki Tallmadge D’Elia 2018 yılında cihazın patlaması sonucu fırlayan parçanın kafasına isabet etmesi sonrası hayatını kaybetti. Yine araç sürdüğü sırada elektronik sigarası alev alan 24 yaşındaki Will Hawksworth kıyafetlerinin alev alması sonucu göğüs ve karın bölgesinde üçüncü dereceden yanıklar oluştu. Texas’ta yaşayan 25 yaşındaki bir kişi kurşun etkisi yapan cihaz parçası nedeniyle şahdamarının kesilmesi sonucu hayatını kaybetti.

ÖĞRENCİLER NEDEN E-SİGARA KULLANIYOR?

•%63.5 yoğun buhar elde etmek
•%38.7 tat verici özelliği daha iyi yaşamak
•%27.7 dumanın boğaz dokusuna temasını artırmak
 

ABD’DE OKULLARDA JUUL KULLANIMI!

ABD’de 2018’de yapılan bir araştırmaya göre, toplamda 3,6 milyon ortaokul ve lise öğrencisi son 30 günde elektronik sigara kullanmıştır.
•Öğrencilerin %36,2’si okulda Juul bulundurmaktadır.
•Öğrencilerin %63.8’i okulda Jull bulaundurmamaktadır.
•Öğrencilerin34.8’i Juul kolay saklandığı için okulda bulundururken %3.8’i okulda kullanmamaktadır.
 

ABD’DE ELEKTRONİK SİGARA ORANINDA ARTIŞ

ABD’de 2017’de yapılan araştırmaya göre yetişkinlerin %2,7’sinin elektronik sigara kullanıcısı olduğu ortaya çıktı.
2011: % 1,5
2017: % 12
2018: % 21
 

İNGİLTERE’DE ELEKTRONİK SİGARA KULLANIMI!

İngiltere’de 2018 yılında gerçekleştirilen araştırmaya göre son iki yılda elektronik sigara kullananların sayısı yüzde 70, 11-15 yaş arasında sigara denemiş çocukların sayısı ise %22 artmıştır. Ayrıca sigara içenlerin %53’ü e-sigarayı geleneksel tütün ürünlerinden daha az zararlı bulmaktadır.
2010: % 3
2012: % 7
2013: % 11
2014: % 18
 

ALINAN ÖNLEMLERLE E-SİGARA SATIŞINA BÜYÜK DARBE

Artan ölümlerle ilgili ülkede âdeta olağanüstü hal ilan edildi ve satış, tanıtım, dağıtım ve tüketim alanlarında bir dizi kararlar alındı. Dünyaca bilinen elektronik sigara markası Juul’un CEO’su Kevin Burns ölüm vakaları sonrasında ani bir kararla istifa etti. New York, Michigan ve Massachussets gibi eyaletlerde ise elektronik sigara kullanımından kaynaklanan akciğer hastalığı vakaları sonrasında valilik kararıyla e-sigara satışı geçici süreliğine durduruldu. Massachussets’te halk sağlığını korumak amacıyla 4 ay yasaklanan e-sigara yüzünden eyalette 61 kişi akciğer problemleri nedeniyle hastaneye başvurmuştu. Massachussets Valisi Charlie Baker düzenlediği basın toplantısında, "Elektronik sigara ve elektronik sigara ürünlerinin kullanımıyla bağlantılı ciddi akciğer rahatsızlıkları nedeniyle eyalette resmi olarak bir halk sağlığı acil durumu ilan ediyorum," dedi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada 38 eyalet ve bir idari bölgede elektronik sigara kullanımından kaynaklandığı tahmin edilen hastalığa yakalananların sayısının 530'u bulduğunu duyurmuştu. New York eyalet yönetimi de 16 Eylül'de bazı elektronik sigara ürünlerinin satışını süresiz yasaklama kararı almıştı. Ayrıca, New Jersey Eyalet Senatosu Başkanı StephenM. Sweeney, eyalette elektronik sigara satışlarının tamamen yasaklanmasını öngören bir yasa tasarısını meclise sunmuştu. Tasarı yasalaşırsa New Jersey, ABD'de elektronik sigara satışlarını tamamen yasaklayan ilk eyalet olacak. Eyalet yönetimi tarafından alınan önlemlerin firmalar üzerinde de çok etkili sonuç verdiği görülüyor. Bölgenin en büyük eczane zinciri Walgereens de endişe verici ölüm haberleri ardından Kroger ile birlikte e-sigara satışını durduracağını açıkladı. Yine Amerikalı reklam ajansı WanreMedya e-sigara reklamlarını sonlandırdıklarını açıkladı. Reklam yelpazesini güncellediğini aktaran ajans bundan sonra kategorisinde e-sigaranın yer almayacağını belirtti.

Teknoloji Bağımlılığı

“Çocuklarımızı Korumakla Yükümlüyüz”

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Nelere Yol Açıyor?

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Yetişkinleri de Buluyor

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Ticari Kaygılar Çocukları Korumanın Önüne Geçiyor"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Yasak Koyarak Çocuğunuzu Bağımlılıktan Koruyamazsınız"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığının Karanlık Yüzü

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Davranışsal Bağımlılıklara YEDAM Desteği

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Bütün Aile Toplanalım, Ekranları Unutalım

1041Ekim2020
Eğitim

"Eğitimin Sürekliliği Sağlanmalı"

1040Eylül2020
Yaşam

“Çocuklarınıza Onları Önemsediğinizi Hissettirin”

1040Eylül2020
Eğitim

Bu Sefer Ziller Ebeveynler İçin Mi Çalıyor?

1040Eylül2020
Eğitim

Okul Fobisi Sizi Korkutmasın!

1040Eylül2020
Eğitim

Okula Yeni Başlayanların Pandemiyle İmtihanı

1040Eylül2020
Eğitim

Okullar Sağlık Tedbirleri İle Açılıyor

1040Eylül2020
Eğitim

Yeşilay Eğitim Faaliyetleri Hız Kesmiyor

1040Eylül2020
Alkol Bağımlılığı

Gençlerde Alkol Bağımlılığında Önemli Bir Basamak: Sosyal İçicilik

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığı Nedir, Nasıl Başlar, Nasıl Tedavi Edilir?

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Nöroloji Alkolün Güvenli Sınırı Yok Diyor!

1039Ağustos2020
Bağımlılık

Pandemi Bağımlılıkları Tetikledi

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Vücuda Neler Yapıyor?

1039Ağustos2020
Yaşam

“İyiliğin Kanatlarına Tutunmaya Her Zamankinden Çok İhtiyacımız Var”

1038Temmuz2020
Yaşam

Pandemi Günlerinde Dayanışmanın Çarpan Etkisi: Vefa Sosyal Destek Grubu

1038Temmuz2020
Yaşam

Türkiye’de Afet Yönetimi ve Gönüllülük

1038Temmuz2020
Yaşam

"İnsan"ın En Zor Anında 152 Yıldır Hep O Var: Türk Kızılay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bağımlılığa Karşı "Gönüllü" Mücadelenin Adı; Yeşilay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bir Ömür Boyu Yeşilaylı Olanlar…

1038Temmuz2020
Yaşam

Gönüllü Olmak Hem Sizi Hem De Dünyayı Değiştirir

1038Temmuz2020
Yaşam

Vakıf ve Gönüllülük Üzerine

1038Temmuz2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Teknoloji Kullanımı Stresi Artırıyor"

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Pandemi Günlerinde "Teknoloji" Dost Mu, Düşman Mı?

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Koronavirüs Dijital Bağımlığı Tetikledi

1037Haziran2020
Yaşam

"Evden Çalışma Modeli B Planı Olarak Elimizde"

1037Haziran2020
Yaşam

10 Soruda Koronavirüs Sonrası Küresel Sistem

1037Haziran2020
Alkol Bağımlılığı

"Şişenini Dibi"nden Görünenler

1032Ocak2020
Alkol Bağımlılığı

İpler Senin Elinde Alkole Hayır De!

1032Ocak2020
Tütün Bağımlılığı

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan: "Sigarayı Bugün Bıraksanız Yarın Covid-19 Riskiniz Azalır"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Diyetisyen Derya Zünbülcan: "Esas Risk, Yanlış Beslenme"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

"Koronafobi" Virüsten Daha Hızlı Yayılıyor

1036Mayıs2020
Eğitim

Hayat da Eğitim de Eve Sığar

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Korona Günlerinde Ev Hayatı

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı Yaşam İçin Sporla “Evde Kal”

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Dezenfeksiyon Aracı: Güneş

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

El Hijyeni Virüsten Korur

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Evde Düzen İçin İpuçları

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Bahane Yok! Oyun Vakti

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Asıl Soru Şu; Bağışıklık Sistemimizi Nasıl Koruruz?

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

"Dengeli Beslenme Sizi Mutlu Eder"

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Daha İyi Bir Yaşam İçin Sadeleşin

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Yaşamda Sürdürülebilirlik Önemli

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Aşılama Yalnızca Kişiyi Değil Toplumu da Koruyor

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Bitkilerin İyileştirme Gücü Hakkında Her Şey

1035Nisan2020
Teknoloji Bağımlılığı

GENÇLİKVE SPOR BAKANI MEHMET MUHARREM KASAPOĞLU: E-sporun en büyük riski, dijital bağımlılıktır

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

DSÖ’nün Gündeminde E-spor ve Oyun Bağımlılığı Var

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

E-spor Obeziteye Neden Oluyor

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Oyun Nasıl E-spor Oldu?

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

PROF. DR. TOLGA ARICAK: E-spor bağımlılık riskin artıracak

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Yeşilay Genel Başkanı Prof. Dr. Mücahit Öztürk: Dijital oyunların e-spor olarak anılmasına itirazımız var

1031Aralık2019
Tütün Bağımlılığı

Amaçları Daha Fazla İnsanı Bağımlı Yapmak

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara ile Yasal Mücadele

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

E-sigara Can Almaya Devam Ediyor

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

E-sigara da Sigara Kadar Zararlı

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

DOÇ. DR. TOKER ERGÜDER: E-sigara, en az sigara kadar bağımlılık yapıyor

1030Kasım2019