makaleler

1030
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara ile Yasal Mücadele

Tuba MARAŞOĞLU

Bugünlerde Amerika Birleşik Devletleri’nde öldürücü bir akciğer hastalığı salgınının nedeni olarak gündemde olan elektronik sigara kullanımı, özellikle de gençlerde artarak devam ediyor. Bu salgının dünya geneline yayılmasından endişe ediliyorken, elektronik sigara ile mücadele konusunda neler yapılıyor, yasal düzenlemeler nelerdir, birlikte inceleyelim.

Yapılan araştırmalarda, elektronik sigara kullanma nedenleri arasında, sigarayı bırakmaya yardımcı olması gerekçesi yer almıyor. Buna rağmen, elektronik sigara pazarı hızla büyüyünce elektronik sigara üreten ve pazarlayan yüzlerce şirketin ortaya çıktığını ve büyük sigara şirketlerinin elektronik sigarayı, sigarayı bırakmaya yardımcı olarak gösterdiklerine şahit oluyoruz. Ancak, elektronik sigara, sigarayı bırakmada işe yaramadığı gibi çok ciddi sağlık sorunlarına da yol açıyor. Diğer taraftan, elektronik sigara Amerika Birleşik Devletleri’nde ve Avrupa Birliği ülkelerinde çok yakın geçmişte, yasal düzenlemelere konu edilmeye başladı. ABD’de 2007-2008 yıllarında elektronik sigaraların ithalatı için Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’ne (FDA) yapılan başvurularda, tedavi amaçlı ürün olarak sınıflandırılan elektronik sigaralardan içinde nikotin bulunduranlar, FDA tarafından yayımlanan Tütün Kontrol Yasası’nda tütün ürünleri kapsamında değerlendiriliyor. Çünkü söz konusu yasada, tütün ürünü, tütünden meydana gelmiş ya da tütünden türetilmiş ürünler olarak tanımlanıyor. Elektronik sigaralardan içinde nikotin bulundurmayanlar ise, Sağlık ve Beşeri Hizmetler Sekreterliği’nin uyarısı ile FDA tarafından düzenleme altına alınmış durumda.

E-SİGARAYLA MÜCADELEDE CİDDİ ADIMLAR ATILIYOR

Mevcut düzenlemelere bakıldığında, ABD’de elektronik sigaralar belli yaşın altındakilere satılamıyor. Elektronik sigaraların, içinde bulunan nikotin değerine ilişkin uyarıları taşıma zorunluluğunun olmasının yanı sıra, gençlerin giremeyeceği işletmeler hariç olmak üzere, otomatik makinelerde satılması da yasak. FDA, önümüzdeki dönemde düzenlemelerine dayanak oluşturmak için elektronik sigaraların aromalarının yasaklanması, reklam ve sponsorluk yasağına konu olması, çocukların erişememesine yönelik önlemler alınması ve sağlığa zararı yönünde uyarılar barındırması başlıklarını tartışmaya açtı. Avrupa Birliği’nde elektronik sigaralar ilk olarak, 2014 yılında oluşturulan Tütün Ürünleri Yönetmeliği’nde düzenleme konusu yapıldı. Yönetmelikte, elektronik sigaraların tütün mamulü oluşu net bir şekilde belirtildiği için önemlidir. Bu ürünlerde bulunması gereken tüketiciyi aydınlatıcı nitelikteki bilgiler, düzenlemelerin çoğunluğunu oluşturuyor. Yönetmelik, elektronik sigaraların barındırabileceği maksimum nikotin seviyesini belirlerken, çocukların erişememesi yönünde önlemleri ve emniyet belirteçli ambalajları da yasal zorunluluk olarak belirtiyor. Aynı yönetmelikte, elektronik sigaraların sağlığa zararlı olduğu yönündeki uyarıların bulunması ve nikotin kartuşunda içindekiler listesinin olması zorunluluklarına yer veriliyor. Ancak, Amerika Birleşik Devletleri’nde elektronik sigaradan kaynaklı akciğer salgının boyutunun çok ciddi olması ve başka ülkelere de sıçrama ihtimali, elektronik sigaranın tümüyle yasaklanması gerekliliğini ortaya koyuyor.

ELEKTRONİK SİGARA TANITIMLARINA KISITLAMA

Elektronik sigaraların üzerinde promosyon ibaresi bulunması ile sınır ötesi ticarette reklam ve promosyonu yasaklanıyor. 2014’te Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) devletlere, bu ürünler konusunda daha sıkı düzenlemeler yapma çağrısında bulundu. DSÖ devletlere yaptığı düzenleme çağrısında; genç, sigara içicisi olmayan bireylere, e-sigara tanıtımının engellenmesi, e-sigaranın kullanıcı olanlar ve olmayanlar için potansiyel sağlık risklerinin en aza indirgenmesi, e-sigaralarla ilgili kanıtlanmamış sağlık iddialarının, ticari amaçla kullanımının yasaklanması, mevcut tütün kontrol çabalarının, tütün endüstrisinin ticari ve diğer çıkarlarına karşı korunması, hükümet tarafından e-sigara reklamlarının sigara içmeyen genç kişileri hedef almasını engellemek için, e-sigara reklamcılığı, tanıtımı ve sponsorluğunun kısıtlanması konularına dikkat çekti. DSÖ ayrıca, e-sigaraların kamuya açık alanlarda ve işyerlerinde kullanılmamasına yönelik yasal adımların atılması, çocuk ve ergenlere daha fazla cazip gelebilmesi nedeniyle meyve, şeker ve alkollü içecek aromalı e-sigaraların yasaklanması, sigara bırakma amacıyla e-sigara kullananlara, e-sigara yerine daha önceden onaylanmış tedavilerin önerilmesini tavsiye etti.

TÜRKİYE'DE YASAL DÜZENLEMELER MEVCUT

Türkiye’de tütün ürünlerine ilişkin en kapsamlı düzenlemeler, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun ile 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun başlıkları altında toplanıyor. Bu iki kanunun ortak özelliği, tütün ürünlerinin sınırlayıcı sayıda sayılmaması ve tütün ihtiva eden tüm ürünleri kapsamına alması. Dolayısıyla, Türkiye’de tütün ürünlerine ilişkin küçüklere satılma yasağı, reklam ve promosyon yasağı, mekansal sınırlamalar ve tütün ürünlerinin ticaretine ilişkin bütün kısıtlamalar elektronik sigara için de geçerli oluyor. Özetle, elektronik sigara tütün ürünü sayıldığı için, e-sigara tütün ürünleri reklam yasağı kapsamında olup, 4207 Sayılı Kanun gereği internet gibi elektronik ortamlarda satılıp, kargo ile taşınamıyor. Ayrıca, 2008 yılında Sağlık Bakanlığı’nın aldığı bir kararla, içerdiği yüksek nikotin miktarları nedeniyle e-sigara kartuşları ilaç, e-sigara cihazları tıbbi cihaz gibi değerlendiriliyor. Bu nedenle, serbest ticarete konu olamıyor. Tüm bu tedbirlere rağmen, internet veya diğer kaçak yollarla satış sonucu Türkiye’de de e-sigara kullanımı olduğunu biliyoruz fakat yapılan düzenlemeler ve bunların uygulanması sayesinde Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gibi bir e-sigara salgını yaşanmaması da yüreklere su serpiyor. Türkiye, bu konuda dünya için başarılı bir örnek niteliğinde.

Teknoloji Bağımlılığı

“Çocuklarımızı Korumakla Yükümlüyüz”

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Nelere Yol Açıyor?

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığı Yetişkinleri de Buluyor

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Ticari Kaygılar Çocukları Korumanın Önüne Geçiyor"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Yasak Koyarak Çocuğunuzu Bağımlılıktan Koruyamazsınız"

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Oyun Bağımlılığının Karanlık Yüzü

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Davranışsal Bağımlılıklara YEDAM Desteği

1041Ekim2020
Teknoloji Bağımlılığı

Bütün Aile Toplanalım, Ekranları Unutalım

1041Ekim2020
Eğitim

"Eğitimin Sürekliliği Sağlanmalı"

1040Eylül2020
Yaşam

“Çocuklarınıza Onları Önemsediğinizi Hissettirin”

1040Eylül2020
Eğitim

Bu Sefer Ziller Ebeveynler İçin Mi Çalıyor?

1040Eylül2020
Eğitim

Okul Fobisi Sizi Korkutmasın!

1040Eylül2020
Eğitim

Okula Yeni Başlayanların Pandemiyle İmtihanı

1040Eylül2020
Eğitim

Okullar Sağlık Tedbirleri İle Açılıyor

1040Eylül2020
Eğitim

Yeşilay Eğitim Faaliyetleri Hız Kesmiyor

1040Eylül2020
Alkol Bağımlılığı

Gençlerde Alkol Bağımlılığında Önemli Bir Basamak: Sosyal İçicilik

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Bağımlılığı Nedir, Nasıl Başlar, Nasıl Tedavi Edilir?

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Nöroloji Alkolün Güvenli Sınırı Yok Diyor!

1039Ağustos2020
Bağımlılık

Pandemi Bağımlılıkları Tetikledi

1039Ağustos2020
Alkol Bağımlılığı

Alkol Vücuda Neler Yapıyor?

1039Ağustos2020
Yaşam

“İyiliğin Kanatlarına Tutunmaya Her Zamankinden Çok İhtiyacımız Var”

1038Temmuz2020
Yaşam

Pandemi Günlerinde Dayanışmanın Çarpan Etkisi: Vefa Sosyal Destek Grubu

1038Temmuz2020
Yaşam

Türkiye’de Afet Yönetimi ve Gönüllülük

1038Temmuz2020
Yaşam

"İnsan"ın En Zor Anında 152 Yıldır Hep O Var: Türk Kızılay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bağımlılığa Karşı "Gönüllü" Mücadelenin Adı; Yeşilay

1038Temmuz2020
Yaşam

Bir Ömür Boyu Yeşilaylı Olanlar…

1038Temmuz2020
Yaşam

Gönüllü Olmak Hem Sizi Hem De Dünyayı Değiştirir

1038Temmuz2020
Yaşam

Vakıf ve Gönüllülük Üzerine

1038Temmuz2020
Teknoloji Bağımlılığı

"Teknoloji Kullanımı Stresi Artırıyor"

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Pandemi Günlerinde "Teknoloji" Dost Mu, Düşman Mı?

1037Haziran2020
Teknoloji Bağımlılığı

Koronavirüs Dijital Bağımlığı Tetikledi

1037Haziran2020
Yaşam

"Evden Çalışma Modeli B Planı Olarak Elimizde"

1037Haziran2020
Yaşam

10 Soruda Koronavirüs Sonrası Küresel Sistem

1037Haziran2020
Alkol Bağımlılığı

"Şişenini Dibi"nden Görünenler

1032Ocak2020
Alkol Bağımlılığı

İpler Senin Elinde Alkole Hayır De!

1032Ocak2020
Tütün Bağımlılığı

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan: "Sigarayı Bugün Bıraksanız Yarın Covid-19 Riskiniz Azalır"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Diyetisyen Derya Zünbülcan: "Esas Risk, Yanlış Beslenme"

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

"Koronafobi" Virüsten Daha Hızlı Yayılıyor

1036Mayıs2020
Eğitim

Hayat da Eğitim de Eve Sığar

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Korona Günlerinde Ev Hayatı

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı Yaşam İçin Sporla “Evde Kal”

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Dezenfeksiyon Aracı: Güneş

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

El Hijyeni Virüsten Korur

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Evde Düzen İçin İpuçları

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Bahane Yok! Oyun Vakti

1036Mayıs2020
Sağlıklı Yaşam

Asıl Soru Şu; Bağışıklık Sistemimizi Nasıl Koruruz?

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

"Dengeli Beslenme Sizi Mutlu Eder"

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Daha İyi Bir Yaşam İçin Sadeleşin

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Doğal Yaşamda Sürdürülebilirlik Önemli

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Aşılama Yalnızca Kişiyi Değil Toplumu da Koruyor

1035Nisan2020
Sağlıklı Yaşam

Bitkilerin İyileştirme Gücü Hakkında Her Şey

1035Nisan2020
Teknoloji Bağımlılığı

GENÇLİKVE SPOR BAKANI MEHMET MUHARREM KASAPOĞLU: E-sporun en büyük riski, dijital bağımlılıktır

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

DSÖ’nün Gündeminde E-spor ve Oyun Bağımlılığı Var

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

E-spor Obeziteye Neden Oluyor

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Dijital Oyun Nasıl E-spor Oldu?

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

PROF. DR. TOLGA ARICAK: E-spor bağımlılık riskin artıracak

1031Aralık2019
Teknoloji Bağımlılığı

Yeşilay Genel Başkanı Prof. Dr. Mücahit Öztürk: Dijital oyunların e-spor olarak anılmasına itirazımız var

1031Aralık2019
Tütün Bağımlılığı

Amaçları Daha Fazla İnsanı Bağımlı Yapmak

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

Elektronik Sigara ile Yasal Mücadele

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

E-sigara Can Almaya Devam Ediyor

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

E-sigara da Sigara Kadar Zararlı

1030Kasım2019
Tütün Bağımlılığı

DOÇ. DR. TOKER ERGÜDER: E-sigara, en az sigara kadar bağımlılık yapıyor

1030Kasım2019